Խորը ճգնաժա՞մ, թե՞ հույսի արթնացում. միջազգային կազմակերպությունները՝ հայաստանյան իրադարձություների մասին

«Ի՞նչ ազդեցություն կունենան հայաստանյան բողոքի գործողությունները Ռուսաստանի վրա»․ - այս հարցի պատասխանն են փորձում գտնել ամերիկյան Stratfor վերլուծական կենտրոնի մասնագետները երեկ հրապարակված հոդվածում: Հեղինակները նախ և առաջ նկատում են, որ Ռուսաստանի ներկայացուցիչները վերջին շաբաթներին շփվում են թե՛ Հայաստանի իշխանությունների և թե՛ ընդդիմության ներկայացուցիչների հետ: «Հայաստանում ծագած քաղաքական ճգնաժամի ընթացքում Ռուսաստանն այլևս դիտորդի կարգավիճակ չունի: Մոսկվան վերջին բողոքի գործողությունների ընթացքում ակտիվ շփում է հաստատել բոլոր առաջատար քաղաքական գործիչների հետ` թե՛ կառավարությունից և թե՛ ընդդիմությունից», - նշում են Stratfor-ի վերլուծաբանները: «Թեև կտրուկ շրջադարձը Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունում քիչ հավանական է, այնուհանդերձ, այդ երկրում ծագած ճգնաժամը կարող է Ռուսաստանի համար հեռանկարում որոշակի խնդիրներ ստեղծել: Քանի որ Հայաստանն ու Ռուսաստանը քաղաքական համակարգերի և մշակույթի առումով զգալի նմանություններ ունեն, Մոսկվան ուշի ուշով հետևում է տեղի ունեցող իրադարձություններին` փորձելով հասկանալ, թե ինչպես են զարգանալու իր երկրի տարածքում ծավալվող բողոքի գործողությունները: Հայաստանյան բողոքի ակցիաների մասնակիցներին հաջողվեց հասնել վարչապետի հրաժարականին: Դա է թերևս պատճառը, որ Մոսկվան հետևում է հայաստանյան իրադարձություններին` համոզվելու համար, որ Ռուսաստանում ծավալված բողոքի գործողությունները չեն զարգանա նույնատիպ սցենարով», - նշում են Stratfor-ի վերլուծաբանները: Հոդվածի հեղինակները նաև նկատում են․ - «Ռուսաստանը առավելապես շահագրգռված է Հայաստանում կայունության պահպանմամբ, այլ ոչ թե նրանով, թե ով է լինելու իշխանության ղեկին: Հայաստանյան իրադարձությունների զարգացմանը զուգահեռ, Մոսկվան կանի հնարավորը կուլիսներից իրադարձությունների վրա ազդելու համար` հասկանալով, որ բողոքի ակցիաները կարող են ազդեցություն գործել ոչ միայն Հայաստանի, այլև Ռուսաստանի վրա», - նշում են Stratfor-ի մասնագետները: Իսկ ահա Freedom House-ը համարում է, որ Հայաստանում հույսի արթնացման փաստը շատ կարևոր է: Միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության Եվրոպայի և Եվրասիայի տարածաշրջանային ծրագրերի տնօրեն Մարկ Բեհրենթը Ամերիկայի Ձայնին տված բացառիկ հարցազրույցում Հայաստանում ստեղծված ներքաղաքական իրավիճակը հուսադրող է որակել: «Մենք ապրում ենք բավականին բևեռացված աշխարհում, որտեղ ժամանակին հնարավոր էր տարբեր երկրների համար վարել բազմավեկտոր արտաքին քաղաքականություն: Օրինակ՝ բարեկամական հարաբերություններ ունենալ միաժամանակ թե՛ Արևմուտքի հետ, թե՛ Ռուսաստանի: Չափազանց կարևոր է, որ սա կրկին հնարավոր դառնա, քան որ ներկայումս թե՛ միջազգային, թե տեղական օրինակներով, բոլորը ֆիքսված են աշխարհաքաղաքական տարաձայնությունների վրա, որը, ըստ իս, առողջ մոտեցում չէ: Այս առումով, ես հույս ունեմ, որ Հայաստանին, որը անվտանգության նկատառումներից ելնելով սերտ հարաբերություններ ունի Ռուսաստանի հետ, հաշվի առնելով Լեռնային Ղարաբաղի կոնֆլիկտը, կհաջողվի այդ իրականացնել: Նկատի ունեմ, եթե Հայաստանում նոր իշխանություն ձևավորվի, այն թեև լինելով ռուսաստանամետ, կարող է հնարավորություն ունենալ ավելի ժողովրդավարական ճանապարհով նաև կառուցողական հարաբերություններ հաստատել այլ երկրների հետ, ինչը, ըստ իս կարելի կլինի առողջ որակել: Նաև աշխարհաքաղաքական առումով կարևոր է, որ գերտերությունները՝ ԱՄՆ-ը, Եվրամիությունը և Ռուսաստանը, օրինակ, տան իրենց համաձայնությունը այս տիպի երկրներին նման արտաքին քաղաքականություն վարելու: Շատ վաղ է համակարգային բարեփոխումների մասին գնահատականներ տալ, բայց Սերժ Սարգսյանի ինքնակամ հրաժարականը և իշխանությունից հեռանալը իրականում, անհերքելիորեն, նշանակալի փաստ է: Սա հույս է հաղորդում բոլոր այն մարդկանց, ովքեր ցանկանում են բարեփոխումներ տեսնել: Հույսի արթնացման զգացողությունը չափազանց կարևոր է՝ հաշվի առնելով, մասնավորապես հետխորհրդային տարածքի ավելի ավտորիտար երկրներում առկա հուսալքվածությունը: Հայաստանում հույսի արթնացման փաստը, շատ կարևոր է», - ասել է Freedom House միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության Եվրոպայի և Եվրասիայի տարածաշրջանային ծրագրերի տնօրեն Մարկ Բեհրենթը Ամերիկայի Ձայնի հետ ունեցած զրույցում: Հայաստանը հետ է վերադառնում ճգնաժամի, Հայաստանի մայրաքաղաքում տրամադրությունը դրամատիկ շրջադարձ է ստանում, հաղորդում է Euronews-ը։ Ամբողջ օրը փողոցներում տիրող տոնական տրամադրությունը հանկարծ փոխվեց, երբ պարզվեց, որ Հանրապետական կուսակցությունը չի պաշտպանել ընդդիմության առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանի թեկնածությունը։ Հեռուստաալիքը հիշեցնում է, որ ամբողջ օրը տասնյակ հազարավոր քաղաքացիներ սպասել են խորհրդարանում քվեարկության ավարտին։ BBC-ն հաղորդում է, որ երբ հրապարակում երկու մեծ էկրանների վրա երևացին քվեարկության արդյունքները, հավաքված ցուցարարները սկսեցին վանկարկել «ամոթ, ամոթ»։ BBC-ն հիշեցնում է, որ Փաշինյանը մայիսի 1-ին հայտարարել է մեծ գործադուլ և նշել, որ «սիրո և հանդուրժողականության» հեղափոխությունը շարունակվում է։ Մետաքսյա Շալունց