Նոր կանոններ Ռուսաստանում միգրանտների համար

2025 թվականի փետրվարին նոր կանոնների ներդրումից ընդամենը մի քանի օր անց՝ շուրջ 46 հազար ՀՀ քաղաքացիներ են հայտնվել Ռուսաստանում «վերահսկվող անձանց» ռեեստրում։ Շատերի համար սա անակնկալ է եղել. մասնագետների խոսքով՝ մարդկանց զգալի մասը փաստաթղթերի հետ կապված լուրջ խնդիրներ չի ունեցել։

«Կարիտաս Արմենիա» կազմակերպության միգրացիոն ծրագրի փորձագետ Տաթևիկ Բեժանյանը մանրամասնել է արդեն ուժի մեջ մտած փոփոխությունները, մարտի 1-ից գործող նոր պահանջները և այն ռիսկերը, որոնք այժմ առաջանում են աշխատանքային միգրանտների համար։

Վերահսկվող անձանց գրանցամատյան. Ի՞նչ է պատահում, եթե միգրանտը հայտնվում է այնտեղ։

2025 թվականի փետրվարի 5-ից Ռուսաստանում գործում է վերահսկվող անձանց գրանցամատյան։ Այս մեխանիզմը ավտոմատ կերպով սահմանափակում է օտարերկրացիների ճանապարհորդելու հնարավորությունը, եթե նրանք խախտում են ներգաղթի կանոնները։

Գրանցամատյանում ընդգրկվելը լուրջ հետևանքներ ունի.

սառեցվում են անձի բանկային հաշիվները
պետական ​​​​մարմինները դադարեցնում են ծառայությունների մատուցումը,
ըստ էության, անձը հայտնվում է իրավական վակուումում
Տաթևիկ Բեժանյանի խոսքով՝ ռեեստրի գործարկումը մեծ շոկ է եղել օտարերկրյա քաղաքացիների, այդ թվում՝ Հայաստանի քաղաքացիների համար։ Ընդ որում, օգնության համար դիմած անձանց մոտ 40%-ը պնդել է, որ փաստաթղթերի հետ կապված որևէ խախտում չի ունեցել, սակայն, միևնույն է, հայտնվել է համակարգում։

Եթե անձը վստահ է, որ փաստաթղթերը կարգին են, նա կարող է հավաքել ապացույցները և դիմել գրանցման վայրի տարածքային միգրացիոն ստորաբաժանում, որտեղ նրան կարող են հեռացնել ռեեստրից։

Մարտի 1-ից ուժի մեջ մտած փոփոխությունները ընդլայնել են միգրանտների նկատմամբ վերահսկողությունը։ Վերահսկողության համակարգին միացել է հարկային ծառայությունը, իսկ տեղեկանքներն այժմ տրամադրվում են էլեկտրոնային տարբերակով։ Բացի այդ, հարկերի չվճարումը կամ ֆինանսական խախտումների հայտնաբերումը կարող են հիմք հանդիսանալ անձին «վերահսկվող անձանց ռեեստրում» ներառելու համար։

Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև աշխատանքային պայմանագրում նշված աշխատավարձի չափին։

«Մոխրագույն» աշխատավարձերը կարող են հանգեցնել արտաքսման

Ըստ փորձագետի՝ տարածված պրակտիկան, երբ աշխատանքային պայմանագրում նշվում է մի գումար, բայց փաստացի աշխատողն ավելի շատ է ստանում, այժմ կարող է լուրջ խնդիր դառնալ։

Եթե անձը գումար է փոխանցում, օրինակ՝ Հայաստանում գտնվող հարազատներին և փոխանցման գումարը գերազանցում է նրա պաշտոնական աշխատավարձը, այդ տվյալները ավտոմատ կերպով փոխանցվում են միգրացիոն մարմիններին։ Նման դեպքում միգրանտը ստիպված կլինի բացատրել միջոցների ծագումը։ Եթե բացատրությունները համոզիչ չհամարվեն, ապա անձին կարող են ներառել վերահսկվողների ռեեստրում կամ նույնիսկ արտաքսել։

Ռիսկեր են առաջանում նաև այլ իրավիճակներում, օրինակ՝ երբ մեկ անձը փոխանցում է ամբողջ բրիգադի գումարը բոլոր աշխատողների հարազատներին։ Այս դեպքում փոխանցման գումարը կարող է բազմապատիկ գերազանցել նրա պաշտոնական աշխատավարձը և կասկածներ հարուցել։

Այդիսկ պատճառով, մասնագետը խորհուրդ է տալիս:

պայմանագրում նշեք իրական աշխատավարձը,
յուրաքանչյուր աշխատողի համար գումար փոխանցեք ինքնուրույն:
Հեռախոսը կարող է անջատվել. Եվս մեկ նոր լիազորություն

Մարտի 1-ից Անվտանգության դաշնային ծառայությունը (ԱԴԾ) հնարավորություն է ստացել դիմել կապի օպերատորներին և սահմանափակել միգրանտի հասանելիությունը բջջային կապին։ Դա կարող է կախված լինել մարդու խոսակցությունների կամ հաղորդագրությունների բովանդակությունից։

Ըստ փորձագետի՝ ցանկացած թեմա, որը կարող է դիտարկվել որպես անվտանգության սպառնալիք, կարող է խնդիրներ հարուցել։ Օրինակ՝ նույնիսկ Ուկրաինայի նկատմամբ համակրանքի արտահայտումը կարող է առիթ դառնալ հատուկ ծառայությունների ուշադրության համար։

Նոր թվային պահանջներ. Ամինա հավելվածը

2025 թվականի սեպտեմբերից Մոսկվայում և Մոսկվայի մարզում աշխատող օտարերկրացիները պարտավոր են օգտագործել «Ամինա» բջջային հավելվածը՝ միգրացիոն հաշվառման կանգնելու համար։ Հավելվածն աշխատում է ինտերնետի միջոցով և պահանջում է կանոնավոր թարմացումներ։ Եթե թարմացումները չեն տեղադրվում, անձը կարող է հայտնվել վերահսկվող անձանց ռեեստրում։

Սակայն ծրագիրը նաև խնդիրներ է առաջացնում. երբեմն հավելվածը սխալ է որոշում բնակության հասցեն։ Այդ պատճառով միգրանտներին խորհուրդ է տրվում անպայման բացել քարտեզը և ձեռքով նշել ճշգրիտ գտնվելու վայրը։

Եթե համակարգը ֆիքսում է անձի բացակայությունը հասցեից՝ ավելի քան երեք օր, դա կարող է հիմք դառնալ նրան վերահսկվող անձանց ռեեստրում ներառելու համար։ Նույնիսկ եթե անձը ժամանակավորապես է լքում բնակության վայրը, նա պետք է այդ մասին տեղեկացնի ոստիկանության տարածքային բաժնին։

Բնակարանատերերի համար տուգանքներ

Մարտից ի վեր պատժամիջոցներ են սահմանվել նաև այն սեփականատերերի համար, ովքեր հրաժարվում են գրանցել միգրանտներին: Եթե անձը իրականում ապրում է բնակարանում, բայց սեփականատերը հրաժարվում է գրանցել նրան միգրացիայի նպատակներով.

ֆիզիկական անձի համար նախատեսված է 5000 ռուբլի տուգանք
իրավաբանական կամ պաշտոնատար անձանց համար ' մինչև 500,000 ռուբլի:
Մասնագետը խորհուրդ է տալիս միգրանտներին հիշեցնել բնակարանատերերին այս տուգանքների գոյության մասին։

Օտարերկրացիների աշխատանքի ընդունման սահմանափակումներ

Մարտի 1-ից Ռուսաստանի մարզերն իրավունք են ստացել քվոտաներ սահմանել օտարերկրացիների աշխատանքի տեղավորման համար։ Սա նշանակում է, որ տարածաշրջանային իշխանությունները կարող են որոշել, թե քանի օտարերկրյա աշխատող կարող է աշխատել որոշակի ոլորտներում։ Եթե օտարերկրացիների թիվը գերազանցի սահմանված լիմիտը, գործատուները ստիպված կլինեն աշխատողների մի մասին փոխարինել Ռուսաստանի քաղաքացիներով։

Սահմանափակումները վերաբերում են բոլոր օտարերկրացիներին և ոչ միայն Հայաստանի քաղաքացիներին։ Այս պահին քննարկվում է այս կանոնները ԵԱՏՄ (Եվրասիական տնտեսական միություն) երկրների քաղաքացիների վրա չտարածելու հնարավորությունը, սակայն վերջնական որոշում դեռևս չկա։

Հայաստանից դեպի Ռուսաստան միգրացիան արդեն նվազում է։

Փորձագետի խոսքով՝ 2022 թվականից հետո նկատվում է աշխատանքային միգրացիայի նվազման միտում։ Եթե նախկինում Ռուսաստանում աշխատում էր 95–100 հազար ՀՀ քաղաքացի, ապա այժմ նրանց թիվը չի հասնում 70 հազարի։ Սա նշանակում է ավելի քան 30% անկում։

Կան մի քանի պատճառներ.

ՌԴ տնտեսական խնդիրները,
խստացված միգրացիոն օրենքները,
պատերազմական իրավիճակը։
Բացի այդ, Հայաստանում ակտիվորեն զարգանում է շինարարության ոլորտը, և շատ մարդիկ աշխատանք են գտնում երկրի ներսում։

Միևնույն ժամանակ, 2023–2024 թվականներին շատ աշխատանքային միգրանտներ սկսեցին ընտանիքներին տեղափոխել Ռուսաստան։ Դա կապված էր ռուբլու փոխարժեքի անկման հետ. գումարը Հայաստան ուղարկելը դառնում էր պակաս շահավետ։

Սակայն 2025 թվականի ապրիլի 1-ից երեխաների համար գործող կանոնները խստացվել են։ Որպեսզի երեխան կարողանա դպրոց ընդունվել, անհրաժեշտ է հանձնել ռուսաց լեզվի քննություն և ճիշտ պատասխանել հարցերի 90%-ին։ Այս պահանջը գործում է բոլոր դասարանների համար՝ 1-ից մինչև 12-րդ։

Արդյունքում, միգրանտների հետ տեղափոխվող ընտանիքների թիվը նույնպես նվազել է։

Բժշկական զննման նոր պահանջներ

Եվս մեկ փոփոխություն վերաբերում է բժշկական հետազոտությանը։ Նախկինում բժշկական տեղեկանքի բացակայության համար տուգանքներ չկային։ Այժմ նախատեսվում է ներդնել տուգանք և մուտքի հնարավոր արգելք։ Եթե անձը շարունակի խուսափել հետազոտությունից, նրան կարող են արտաքսել։

Որոշ հիվանդությունների դեպքում «Ռոսպոտրեբնադզորը» կարող է սահմանել մուտքի անժամկետ արգելք։ Բացառություն են կազմում միայն երկու հիվանդություն՝

Տուբերկուլոզ
Սիֆիլիս
Եթե անձը բուժվել է, նա կարող է ներկայացնել համապատասխան բժշկական փաստաթղթերը (արգելքը հանելու համար)։ Մնացած բոլոր դեպքերում արգելքը մնում է անժամկետ։ Սա վերաբերում է, օրինակ, ՄԻԱՎ-ին կամ արյան մեջ թմրամիջոցների հայտնաբերմանը։

Միգրացիոն քարտերի խնդիրը

2025 թվականի սեպտեմբերից փոխվել են նաև միգրացիոն քարտերի կանոնները։ Նախկինում քարտը չուներ գործողության ժամկետ, սակայն այժմ այն տրվում է 90 օրով։ Եթե անձը կնքում է աշխատանքային պայմանագիր և երկարացնում գրանցումը, նա պետք է դիմի միգրացիոն ծառայություն, որպեսզի քարտի հակառակ կողմում հատուկ կնիք դրվի։ Առանց այդ կնիքի հնարավոր չէ երկարացնել գրանցումը, նույնիսկ եթե պայմանագիրը կնքված է մեկ տարով։

Խնդիրն այն է, որ երբեմն նույնիսկ միգրացիոն ծառայությունների աշխատակիցները չգիտեն այս ընթացակարգի մասին և հրաժարվում են կնիք դնել։ Արդյունքում անձը կարող է խախտել կացության ժամկետը և հայտնվել վերահսկվող անձանց ռեեստրում։

Բեռնատարների վարորդների բարդ դրությունը

Նոր կանոնները հատկապես ծանր են անդրադարձել բեռնատարների վարորդների վրա: Ըստ փորձագետի՝ միայն իրենց գծով ստացվել է 314 դիմում, որոնցից 249 վարորդ գտնվել է վերահսկվող անձանց ռեեստրում:

ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության, ՌԴ ներքին գործերի նախարարության և Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի համատեղ աշխատանքի շնորհիվ հաջողվել է նրանց դուրս բերել ռեեստրից և ապասառեցնել բանկային հաշիվները: Հունվարի 1-ից նրանք կրկին կարող են աշխատել: Սակայն Ռուսաստանում գտնվելու ժամկետը նախկինի պես սահմանափակված է 90 օրով: Ընդ որում, հունվարին Վերին Լարսի փակման պատճառով շատ վարորդներ ժամանակ են կորցրել սահմանին մնալու պատճառով:

Ավելի քան 60 վարորդ մինչ օրս ունի Ռուսաստան մուտքի հնգամյա արգելք՝ երբեմն 90-օրյա ժամկետը ընդամենը մի քանի օրով գերազանցելու համար: Նրանցից շատերը բեռնատարները գնել են վարկով, երբեմն նույնիսկ գրավադրել են բնակարանը: Վարկերի ամսական վճարումները կարող են կազմել 1500–2000 դոլար, և այժմ այդ մարդիկ փաստացի մնացել են առանց աշխատանքի:

Ի՞նչ անել, եթե անձը գրանցված է գրանցամատյանում

Առաջին նշանը սովորաբար բանկային հաշվի արգելափակումն է։

Եթե խախտումը աննշան է, անձը կարող է վճարել մոտավորապես 40,000 ռուբլի տուգանք և օրինականացնել իր կեցությունը։

Օրինակ, եթե՝

գրանցումը մի փոքր ուշացել է,
բժշկական զննումը ժամանակին չի ավարտվել,
նոր աշխատանքային պայմանագիր չի կնքվել։
Սա վերաբերում է նաև ուսանողներին, եթե համալսարանը չի երկարաձգել նրանց գրանցումը։

Շատ այլ դեպքերում մասնագետը խորհուրդ է տալիս լքել Ռուսաստանը։ Սահմանը հատելը օգնում է ձեզ դուրս գալ գրանցամատյանից, քանի որ դա վերաբերում է միայն երկրի ներսում գտնվող անձանց։ Մեկնելուց հետո խորհուրդ է տրվում սպասել 15-20 օր և փորձել կրկին մուտք գործել. տվյալների բազաները թարմացնելուց հետո անձը կարող է հեռացվել գրանցամատյանից։

Միգրանտների ամենատարածված սխալները

Մասնագետի խոսքով՝ ամենատարածված խախտումները կապված են գրանցման հետ.

անձը չի գրանցվել միգրացիոն մարմիններում 30 օրվա ընթացքում,
գրանցված է մեկ հասցեում, բայց ապրում է մեկ այլ հասցեում,
գրանցումը ժամանակին չի երկարաձգել։
Նախկինում շատերը փորձում էին նման հարցերը լուծել ոչ պաշտոնական ճանապարհով, սակայն այժմ դա գործնականում անհնար է. համակարգերը լիովին թվայնացված են, իսկ մարդկային գործոնը հասցված է նվազագույնի։

Հետևաբար, օտարերկրացիները, այդ թվում՝ Հայաստանի քաղաքացիները, պետք է խստորեն պահպանեն իրենց ընդունող երկրի օրենքները։

Ինչպես ընդգծում է Տաթևիկ Բեժանյանը, մինչդեռ Ռուսաստանի քաղաքացին կարող է խուսափել տուգանքից, օտարերկրացու համար նմանատիպ խախտումը կարող է հանգեցնել արտաքսման։

NEWS.am