Ռուսաստանը կրակեց Բաքվի ղարաբաղյան «ամպերին»

Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բոլոր տարրերն առկա են, Բաքվից Երևան ժամանած Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովն այսօր այսպես է արտահայտվել ՀՀ ԱԳՆ-ում: Հարցին՝ հնարավոր եղա՞վ ԼՂ հակամարտության կարգավորման հարցում առաջընթաց ապահովել Բաքվում և Երևանում նախագահներ Սարգսյանի ու Ալիևի հետ անցկացրած հանդիպումների շնորհիվ, Սերգեյ Լավրովն ասել է. «Այս տարրերն ամփոփված են բազմաթիվ փաստաթղթերում, որոնք 2007, 2009, 2011թթ.-ից հանձնվել են ԵԱՀԿ քարտուղարին՝ ամրագրվելով որպես համանախագահների առաջարկներ: Դրանք բանակցային սեղանի վրա են: Այս տարրերը ձևավորվել են մեկ փաթեթում, և դժվար է վերցնել դրանցից մեկը կամ երկուսը ու ասել՝ եկեք դրանց հիման վրա համաձայնության հասնենք: Այդ պարագայում մենք չենք ունենա այն արդյունքը, որը ակնկալում ենք»: Լավրովը հավելել է, որ դրական է, երբ Հայաստանի ու Ադրբեջանի նախագահները լավ են արտահայտվում Ժնևում միմյանց հետ հանդիպման հանգամանքի մասին՝ նշելով, որ այդ վերաբերմունքը կարող է օգնել առաջ գնալ կարգավորման գործում: «Մենք կվերլուծենք, թե ուր ենք հասել, կփորձենք ակտիվ ջանքեր ձեռնարկել՝ կարգավորման պայմաններ ստեղծելու համար: Ես չափազանց լավատեսություն չեմ արտահայտի: Սա դժվար խնդիր է, և հակամարտությունների կարգավորման մեր փորձը գալիս է ապացուցելու, որ այն երկար կտևի»,- ասաց Սերգեյ Լավրովը: «Չնայած Ադրբեջանի ոչ կառուցողական դիրքորոշմանը՝ պետք է շարունակել բանակցությունները, և Հայաստանը տրամադրված է համանախագահների հետ կառուցողական ձևով շարունակել հանդիպումներն՝ արտգործնախարարների, նախագահների մակարդակով», իր հերթին ասել է Հայաստանի արտգործնախարար Էդուարդ Նալբանդյանը։ «Մենք երբևէ չենք հրաժարվել հանդիպել ո՛չ նախարարների, ո՛չ նախագահների մակարդակով։ Գալիք դեկտեմբերին այդպիսի բան չի քննարկվում», - ասաց Նալբանդյանը։ Նշենք, որ այսօր Հայաստանի ազգային պատկերասրահում բացվել է «Հայաստան-Ռուսաստան. բարեկամություն՝ կոփված դարերով» պատմավավերագրական ցուցահանդեսը՝ նվիրված երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 25-ամյակին: Ցուցահանդեսը բացել են արտգործնախարարներ Էդվարդ Նալբանդյանը և Սերգեյ Լավրովը, արարողությանը ներկա է գտնվել Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը: Ցուցահանդեսի բացման կապակցությամբ իրենց ողջույնի ուղերձներն են հղել Հայաստանի և Ռուսաստանի նախագահները: «Անցած քառորդ դարի ընթացքում հայ-ռուսական հարաբերությունները բարձրացվել են ամենաբարձր մակարդակի՝ ներառելով միջպետական համագործակցության բոլոր ոլորտները: Ձևավորվել է պատկառելի իրավապայմանագրային բազա: Դրա հիմքում ընկած են Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության միջև Բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ օգնության մասին պայմանագիրը, որի ստորագրման 20-ամյակը մենք նշեցինք ընթացիկ տարվա օգոստոսին, և 21-րդ դար ուղղված դաշնակցային փոխգործակցության մասին հռչակագիրը», - մասնավորապես նշված է Սերժ Սարգսյանի ուղերձում: «Հայ-ռուսական ռազմավարական համագործակցությունն առանձնանում է բարձր վստահության քաղաքական երկխոսությամբ: Շահագրգիռ կերպով զարգացնում ենք արտաքին քաղաքական կոորդինացումը միջազգային հարթակում՝ բազմակողմ միավորումների շրջանակներում: Համատեղ ջանքերով ամրապնդում ենք հաջող գործընկերությունը պաշտպանական և ռազմատեխնիկական ոլորտներում, զարգացնում ենք արդյունավետ համագործակցություն առևտրատնտեսական, էներգետիկ, տրանսպորտի ոլորտներում», ասվում է ուղերձում: Նկատենք, որ մինչև Երևան գալը Բաքվում Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովի հետ հանդիպմանը հաջորդած համատեղ ասուլիսում երեկ ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովն ասել էր. «Դիվանագիտությունն ի վիճակի է գտնել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք ընդունելի կլինեն հակամարտության բոլոր կողմերի համար: Հակամարտության կարգավորման համար անհրաժեշտ բոլոր քայլերի, միջոցների, պայմանավորվածությունների փաթեթը բանակցային սեղանին է: Այն բանակցային սեղանին է 1997-ից: Հետո եղել են 2011թ. փաստաթղթերը»: Մինչև ադրբեջանցի իր գործընկերոջ հետ բանակցությունները Լավրովը հանդիպել էր Բաքվի դիվանագիտական ակադեմիայի ուսանողների հետ՝ անելով մի շարք ուշագրավ հայտարարություններ: Նա, մասնավորապես, ասել էր, որ Ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման գործընթացի շրջանակում Ռուսաստանի և Միացյալ Նահանգների միջև համագործակցությունը չի տուժել ռուս-ամերիկյան լուրջ տարաձայնությունների պատճառով: Ավելին՝ Լավրովը շեշտել էր, որ Մոսկվան ԼՂ խնդրի կարգավորման հարցում նույն դիրքորոշումն ունի, ինչ Վաշինգտոնն ու Փարիզը. «Ռուսաստանը, որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկիր, շահագրգռված է խնդրի հանգուցալուծումը գտնելուն և առաջխաղացում ապահովելուն ուղղված ջանքերի գործադրման մեջ։ Մենք ձեզ հետ համաձայն ենք՝ պետք է ակտիվ քայլեր ձեռնարկել այդ ուղղությամբ»: ԵԱՏՄ-ին Ադրբեջանի հնարավոր անդամակցության մասին հարցին ի պատասխան՝ Լավրովն ասել էր․ «Եթե Ադրբեջանը անդամակցի ԵԱՏՄ-ին, Ռուսաստանը ուրախ կլինի: Սակայն Մոսկվան որևէ երկրի չի պարտադրում անդամակցել այդ միությանը»: Ինչ վերաբերում է Ալիևին, ապա նրա՝ Լավրովի հետ հանդիպումն անցել է փակ դռների հետևում: Սակայն հանդիպման մեկնարկին Ալիևը, բացի ավանդական բարեկամական հարաբերությունների մասին հայտարարություններից, ասել է, թե Ադրբեջանը չափազանց շահագրգռված է ղարաբաղյան խնդրի շուտափույթ կարգավորման հարցում: Մոսկվան շարունակում է գրկաբաց սպասել՝ Ադրբեջանին ԵԱՏՄ-ում, որտեղ գալ, առանձնապես, չեն շտապում: Դեռ 2015-ին իր հարցազրույցներից մեկում ԵԱՏՄ-ին միանալու հնարավորության վերաբերյալ հարցին Ադրբեջանի ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդյարովը նշել էր՝ «Երբեք մի ասա երբեք»: Նմանատիպ հայտարարություն էլ Ալիևն էր արել՝ նա էլ կապել էր ԵԱՏՄ-ին անդամակցելու հնարավորությունը՝ ԼՂ խնդրի լուծման հետ: Ակամայից այնպես է ստացվել, որ ԼՂ խնդիրն ու Ադրբեջանի՝ ԵԱՏՄ-ին անդամակցության հարցը դարձել էր, մի տեսակ, օրակարգային, ինչպես, Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորումն է Անկարան կապում ԼՂ խնդրի հետ: Բայց անցնում են տարիներ և բոլորի համար պարզ է ու հստակ՝ ԼՂ հարցի ադրբեջանանպաստ լուծում ոչ ոք հայկական կողմին չի կարող պարտադրել: Դա է պատճառը, որ բանակցային գործընթացը փակուղում մտցնելու, ու ժամանակ առ ժամանակ ԼՂ հարցով ինչ-որ նոր փաստաթղթերի մասին ազդարարելուց բացի պաշտոնական Բաքվին այլ բան չի մնացել: Դատելով Լավրովի՝ Երևանյան այցից հայտարարություններից, Մոսկվան ԼՂ կարգավորման ուղղությամբ, գոնե, տեսանելի ապագայում տեղաշարժի հնարավորություն չի տեսնում: Ոչ միայն չի տեսնում, այլև արձանագրում է, որ նման հույսեր չի փայփայում: Սա նշանակում է, որ Մոսկվան շարունակելու է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում գործունեությունը: Ժամանակ առ ժամանակ՝ ակտիվ, երբեմն պասիվ: Բայց Մոսկվան հասկացնում է, որ Բաքուն իր վրա հույս չպետք է դնի: Թամար Բագրատունի