«Սամվել Կարապետյանի ՀԷԿ-ի համար «Վալլեքսի» ու Կարապետյանի շահերն են բախվելու».Առավոտ

Ռուսաստանաբնակ գործարար Սամվել Կարապետյանը պատրաստվում է Լոռու մարզում Դեբեդ գետի վրա հիդրոէլեկտրակայան կառուցել: Այսօր կառավարությունը հավանություն կտա «Դեբեդ Հիդրո» ՍՊԸ-ի եւ «Հայաստանի ներդրողների ակումբ» փակ, ոչ հրապարակային պայմանագրային ներդրումային ֆոնդի միջեւ կնքվող` Լոռու մարզում 76 ՄՎտ դրվածքային հզորությամբ «Շնող» հիդրոէլեկտրակայանի նախագծման, կառուցապատման, ֆինանսավորման, կառուցման, սեփականության իրավունքով տնօրինման, տիրապետման, շահագործման մասին շրջանակային համաձայնագրին: ՀԷԿ-ի կառուցապատողը «Դեբեդ հիդրոն» է, որը հիմնադրել է «Էներգոինվեստ հոլդինգը», որի բաժնետոմսերի մեծ մասը պատկանում է Սամվել Կարապետյանին եւ նրա ընտանիքի անդամներին: Նախագծով սահմանվում է՝ կայանի կոմերցիոն շահագործման ամսաթվից 20 տարուց ոչ պակաս ժամանակահատվածում կառավարությունը երաշխավորում է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի կողմից տարեկան 500 մլն կՎտժ էլեկտրաէներգիայի գնում: Այս նախագծում նշված չէ, թե ՀԷԿ-ի կառուցման համար որքան գումար է ներդրվելու, երբ է մեկնարկելու շինարարությունը, եւ երբ է կառուցապատման ավարտը: «Էկոլուր» կազմակերպության ղեկավար, բնապահպան Ինգա Զառաֆյանն «Առավոտի» հետ զրույցում այս ՀԷԿ-ի վերաբերյալ ասաց, որ դեռ տեխնիկական նախագիծը չկա, որպեսզի գնահատվի դրա ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, սակայն հաշվի առնելով, թե Հայաստանում ինչ հայեցակարգ է գործում, ինչպիսի նախագծերով են ՀԷԿ-երը կառուցվում, ապա հավանականությունը մեծ է, որ եւս մեկ ՀԷԿ կավելանա, որը վնասներ է հասցնելու շրջակա միջավայրին: Տիկին Զառաֆյանի դիտարկմամբ՝ առայժմ պարզ չէ, թե ընկերությունը որքան ջուր պետք է վերցնի գետից, թողքը որքան է լինելու. սա հստակ կլինի, եթե ընկերությունը հրապարակի նաեւ տեխնիկական նախագիծը: «Շնող» ՀԷԿ-ը պետք է կառուցվի էներգետիկ ենթակառուցվածքների եւ բնական պաշարների նախարարության առաջարկած եւ կառավարության կողմից հաստատված հիդրոէներգետիկայի զարգացման հայեցակարգով: Զառաֆյանի ներկայացմամբ՝ այս հայեցակարգում չկան այն դրույթները, որոնք լիարժեք կապահովեն ՀԷԿ-երի այնպիսի շահագործում, որոնք շրջակա միջավայրի վրա նվազագույն բացասական ազդեցություն կթողնեն. «Մենք անընդհատ ասում ենք՝ պետք է պահպանենք մեր գետերի էկոհամակարգը, բալանսը, շրջակա միջավայրը, որովհետեւ եթե էկոհամակարգը կորցնենք, ապա կարող ենք բնական ռեսուրսներն էլ կորցնել: Նախարարության հայեցակարգում այս մոտեցումները գործնականորեն չկան: Այսինքն՝ արդեն իսկ հաստատված է, որ հիդրոէներգետիկան մեծ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, հատկապես գետերի վրա: Մեր գետերը մեծ ծանրաբեռնվածության տակ են, գետերը խեղդվում են հիդրոէներգետիկայից: Խոսքը հիմնականում փոքր ՀԷԿ-երի մասին է, դրանք վիրուսի նման տարածվում են: Հիմա 183 փոքր ՀԷԿ կա Հայաստանում, որոնք ջուրը միկրոբների նման վերցնում են, ու գետերը չեն դիմանում»: Զառաֆյանն ասաց, որ իրենք բնապահպաններով ժամանակին իրենց առաջարկություններն են ներկայացրել, որ ՀԷԿ-երի ազդեցությունները պետք է այլ կերպ գնահատվեն, որոշակի ռիսկերը գնահատված չեն, եւ հայեցակարգը պետք է լրացվի, հետո բնապահպանության նախարարությունն է ներկայացրել, սակայն կառավարությունը մերժել է: «Մեր ուսումնասիրությունները փաստում են, որ ՀԷԿ-երի շատ վատ նախագծեր են կազմվում, սխալ է հաշվարկվում էկոլոգիական թողքը, որը պետք է ապահովի գետի նորմալ էկոհամակարգը, հաշվարկները սխալ են: Քանի ամիս է՝ նախարարությունը առաջարկում է նոր ձեւով հաշվարկել էկոլոգիական թողքը, որը մեզ կրկին չի բավարարում, բայց նաեւ սա դեռ չի ընդունվում: Սա բարձր ռիսկային ազդեցություն է թողնում»: Տիկին Զառաֆյանն ասաց, որ փոքր ՀԷԿ-երը կառուցվում են հիմնականում որեւէ համայնքում, ՀԷԿ-երը գետը խողովակների մեջ են վերցնում, եւ չկա մի համայնք, որտեղի բնակիչները չբողոքեն, որ իրենց հողերը անջրդի են մնում ՀԷԿ-երի պատճառով, այսինքն՝ ոռոգման ջրի խնդիր են ունենում: Բնապահպանի խոսքերով՝ ՀԷԿ-երի մյուս ազդեցությունն էլ վերաբերում է նրան, թե լանդշաֆտի եւ անտառների վրա ինչպես կազդի՝ որքան անտառ պետք է հատվի, ինչպես պետք է վերականգնվի, ամբողջը պետք է հաշվի առնվի, ինչը չի արվում. «Մենք դեմ ենք «դամբաների»՝ պատնեշների կառուցմանը, մենք կարծում ենք, որ «դամբաների» ազդեցությունը մինչեւ վերջ գնահատված չէ: Պետք է հաշվարկվի՝ իրո՞ք մեզ այդքան էլեկտրաէներգիայի արտադրություն է պետք, եւ պետք է վնասները հաշվարկեն: Վնասները մեզ մոտ ընդհանրապես չեն հաշվարկում, ոչ ոք չի ուզում հաշվարկել, իսկ դա շատ կոնկրետ եւ մեծ թիվ կարող է լինել»: Մանրամասները՝Առավոտ օրաթերթում