Բաքվի «մեծահոգությունը» Հայաստանի ուղղությամբ ու խորամանկ «տրյուկը»

Հայաստանը ձգձգում է «Զանգեզուրի միջանցքի» հարցով ստանձնած պարտավորությունների կատարումը, երեկ հայտարարել է Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովը։ Նա միևնույն ժամանակ ընդգծել է, որ Բաքուն ամեն դեպքում տրանսպորտային հաղորդակցություն կհաստատի Նախիջևանի հետ։ «Արդեն մեկնարկել է Արազ գետով անցնող առաջին կամրջի շինարարությունը։ Այսինքն` մենք Նախիջևանի հետ տրանսպորտային կապի այլընտրանք ունենք»,- Բայրամովի խոսքերն է մեջբերում «Թուրան» գործակալությունը։

Ադրբեջանի ԱԳ նախարարը հավելել է, թե «պարզապես Հայաստանին հնարավորություն է տրվել, որպեսզի դուրս չմնա տարածաշրջանային համագործակցությունից, և եթե Երևանը սխալ որոշում կայացնի, ապա կվնասի ինքն իրեն»։

Այսինքն, ըստ էության, պաշտոնական Բաքուն մի նոր թեմա է նետել քննարկման, թե Նախիջևանի հետ կապվելու համար ունի այլընտրանքային ճանապարհ Արաքս գետով՝ շրջանցելով Հայաստանը, և այդ նպատակով, Իրանի հետ պայմանավորվածության համաձայն, Բաքուն արդեն սկսել է Արաքս գետի վրայով առաջին կամրջի կառուցումը:

Սա, ըստ երևույթին, շեղող հայտարարություն է, որով Բաքուն ուզում է հիմնավորել Հայաստանի «ապակառուցողական» կեցվածքը, որի հիմքում էլ Ադրբեջանն ու Թուրքիան սկսել են Հայաստանին մեղադրել: Իսկ հիմնական «պատճառաբանությունը» իսկապես ծիծաղելի է, թե Հայաստանին հնարավորություն են տալիս, որպեսզի դուրս չմնանք տարածաշրջանային համագործակցությունից...

Ու սա արվում է այն բանից հետո, երբ անցյալ շաբաթ Փաշինյանը կառավարության նիստում հանձնարարեց Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենին և Պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահին ապահովել, որ ադրբեջանական կողմը կարողանա անարգել անցնել Հայաստանի տարածքով դեպի Նախիջևան: Միաժամանակ, նա ընդգծեց, որ դա պիտի լինի Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով: «Մենք այս ընթացքում ամեն օր էլ պատրաստ ենք այդ կապն ապահովել, Ադրբեջանի արևմտյան շրջանի և Նախիջևանի միջև կապն ապահովելու: Մենք ամեն օր էլ պատրաստ ենք այդ կապն ապահովել, այդ Ադրբեջանն է, որ չի օգտվում մեր ընձեռած հնարավորություններից: Մենք այսօր էլ ասում ենք` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, ինչպես կարգն է, եկեք, հատեք Հայաստանի սահմանը, գնացեք Նախիջևան: Հենց այսօր», - նշեց Փաշինյանը:

Հիշեցնենք, որ նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության վերջին կետը նշում է, որ Հայաստանը երաշխավորում է տրանսպորտային կապերի անվտանգությունը Ադրբեջանի արևմտյան շրջանների և Նախիջևանի միջև` քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և ապրանքների անխոչընդոտ տեղաշարժը կազմակերպելու համար: Ադրբեջանական կողմից պնդում են, թե անխոչընդոտ տեղաշարժ նշանակում է, որ հայկական կողմը չպետք է որևէ վերահսկողություն իրականացնի:

Ամիսներ առաջ, մասնավորապես, այդ մասին խոսել էր Ադրբեջանի նախագահը Բրյուսելում`պատասխանելով «Ազատության» հարցին: «Եռակողմ հայտարարություններում բացահայտ ասվում է, որ Ադրբեջանն ապահովում է անվտանգություն և մուտք դեպի Լաչինի միջանցք: Հայաստանը պետք է մեզ նույն անարգել մուտքը տա դեպի Զանգեզուրի միջանցք։

Այսօր Լաչինի միջանցքում չկան մաքսակետեր: Նույնը պետք է լինի նաև Զանգեզուրի միջանցքում։ Եթե Հայաստանը պնդի` մաքսակետեր ստեղծելու համար վերահսկել ապրանքների և քաղաքացիների տեղաշարժը «Զանգեզուրի միջանցքով», ապա այն ժամանակ մենք պնդելու ենք Լաչինի միջանցքում նույն պայմանները։ Սա տրամաբանական է», - նշել էր Ալիևը։

Հայկական կողմը, մինչդեռ, հակադարձում է, թե ի տարբերություն Լաչինի միջանցքի` «Զանգեզուրի միջանցք» արտահայտություն նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթում չկա: Անդրադառնալով ազատ տեղաշարժի մասին դրույթին` Նիկոլ Փաշինյանն անցյալ շաբաթ հայտարարեց, թե դա էլ պետք է լինի Հայաստանի Սահմանադրության ու օրենսդրության շրջանակներում. «Ինչ վերաբերում է հայտարարության այն կետին, որտեղ ասվում է, որ ազատ տեղաշարժ պետք է տեղի ունենա, Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ գրված է, որ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներն ունեն ազատ տեղաշարժի իրավունք: Դա չի նշանակում, որ այդ ազատ տեղաշարժը պետք է տեղի ունենա Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ շրջանցմամբ»:

Փաշինյանը նշեց, թե երկրորդ փուլի քննարկման հարց է, թե հատկապես որ կետերով է Բաքուն ուզում կազմակերպել տարանցումը: Կարևոր է արձանագրել, որ տեղում պետք է Հայաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով անձնագրային, մաքսային և անվտանգության հսկողություն իրականացվի: Ընդ որում, խոսելով այս հսկողության մասին` Փաշինյանը նաև ռուսական կողմին հիշատակեց: Թե ռուսական կողմն ինչ դերակատարություն է ունենալու ինքնիշխան Հայաստանի տարածքով ադրբեջանական մարդատարների և բեռնատարների ընթացքն ապահովելու գործում, Փաշինյանը չհստակեցրեց։ «Թող ադրբեջանցիներն ասեն՝ որտեղով են ուզում հատեն, Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով անձնագրային հսկողություն, մաքսային հսկողություն և, իհարկե, անվտանգության ապահովում, որը մենք երթևեկության անվտանգության ապահովում, որտեղ նաև ռուսաստանցի մեր գործընկերների աջակցությամբ մենք այդ ամեն ինչը կարող ենք և պատրաստ ենք և կապահովենք: Որևէ կասկած դրանում չունենք», - հայտարարեց նա:

Ի դեպ, մոտ ամիսուկես առաջ «Ազատությանը» հայտնի էր դարձել, որ Հայաստանի տարածքով Ադրբեջան-Նախիջևան ճանապարհի շուրջ կողմերը մոտ են հետևյալ պայմանավորվածության՝ նախ ռուսաստանյան սահմանապահ ծառայությունն է ստուգելու Հայաստանի տարածք մտնող ադրբեջանական բեռներն ու ուղևորներին, հետո՝ հայաստանյան մաքսային ծառայությունը, այնուհետև անցումն իրականացվելու է հայաստանյան հատուկ պահակախմբի ուղեկցությամբ, որի կազմում լինելու է ռուսաստանցի առնվազն մեկ սպա։ Այս մասին հրապարակումներ էին եղել նաև այլ լրատվամիջոցներում: Պաշտոնական Երևանը, սակայն, առայժմ այդ տեղեկությունները չի հաստատել, բայց և չի էլ հերքել:

Իսկ ինչպե՞ս է ապահովվելու Հայաստան - Արցախ կապը առաջիկա 8 ամիսների ընթացքում, մինչև որ եկող տարվա գարնանը հայկական կողմը ավարտի Լաչինի միջանցքին փոխարինող ճանապարհի Կոռնիձորի հատվածի շինաշխատանքը: «4 կիլոմետրանոց հողային ճանապարհ կա, որը միանում է այս պահին գործող մայրուղուն. մի մասը` Հայաստանի, իսկ մյուս մասը Ադրբեջանի վերահսկողության տակ է: Մենք ժամանակավոր կերթևեկենք այդ 4 կմ-ով: Դա նույնպես միջանցքի տրամաբանությամբ կգործի, մինչև հիմնական ճանապարհի կառուցումը», - ըստ «Ազատության», ասել է Արցախի տարածքային կառավարման նախարարի օգնական Վիկոտրիա Պետրոսյանը: Նրա տեղեկացմամբ՝ հողային այս ճանապարհն էլ ռուս խաղաղապահների հսկողության տակ կլինի: Օգոստոսի 25-ից Արցախից Հայաստան երթևեկությունը կանցնի Հագարի գետի վրա ադրբեջանցիների կառուցած կամրջով: «Կամրջից անցնում ա, Աղավնոյի վերևով արդեն աջ ես անում արոտավայրերի, դաշտերի կողքով գնում ես», - ներկայացրել է Աղավնոյի բնակիչ Անուշ Առաքելյանը

Նորակառույց կամրջից այս կողմ, սակայն, միայն անորոշություն է, Աղավնոյի բնակիչները շեշտում են՝ ճանապարհը երթևեկելի չէ մարդատար մեքենաների համար: «Էս պահին անցանելի չի, բայց դե պիտի աշխատանքներ կտարվեն. ցածր մեքենաներ չեն կարա գնան», - նշել է Աղավնոյի բնակիչ Կարեն Հակոբյանը: 4 կիլոմետրանոց այս ճանապարհը ժամանակավոր է, բայց որպեսզի այն իսկապես ծառայի մարդկանց, պետք է բարեկարգվի: Թե՛ Կոռնիձորի ու թե՛ Աղավնոյի բնակիչներն ասում են՝ որևէ աշխատանք առայժմ չի կատարվում: Դիմեցինք Հայաստանի ճանապարհային դեպարտամենտ՝ ճշտելու արդյոք ծրագրում են կարգի բերել այն արահետը, որ 15 օրից միակ կապն է լինելու Հայաստանի ու Արցախի միջև, պատասխանեցին՝ Ճանապարհային դեպարտամենտն այդ մասին տեղեկություն չունի: Արցախից էլ պատասխանը միայն հարցեր է առաջացնում: «Հնարավորինս աշխատանքներ են տարվում, որպեսզի կարողանանք 25-ից հետո, գոնե, դրանով երթևեկել, մինչև հիմնական ճանապարհը կառուցվի, ամեն բան կարվի», - ասել է Վիկտորիա Պետրոսյանը:

Մետաքսյա Շալունց