Պուտինի ու Էրդողանի նոր «ապտակը»

Ռուս-թուրքական ռազմական համագործակցության առնչությամբ ուշագրավ տեղեկություններ էր ստացվում: Ռուսաստանը և Թուրքիան ստորագրել են հակաօդային պաշտպանության C-400 համալիրների մատակարարման փաստաթղթերը, այս մասին օրերս վստահեցրել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը: «Մենք և Ռուսաստանի Դաշնությունն այս հարցում անհրաժեշտ բոլոր քայլերն արդեն ձեռնարկել ենք, ստորագրությունները դրված են, փառք Աստծո, C-400 համալիրները կտեսնենք մեր երկրում»,- ասել է Էրդողանը: «Ալմազ-Անթեյ կոնցեռն» բաժնետիրական ընկերության մշակման և արտադրության հեռահար գործողության C-400 «Տրիումֆ» զենիթահրթիռային համակարգը նախատեսված է ռազմավարական և մարտավարական ինքնաթիռների, բալիստիկ հրթիռների, գերձայնային թիրախների և օդային հարձակման այլ միջոցների բարձրարդյունավետ խոցման համար ռադիոԷլեկտրոնային և հակազդման այլ տեսակների պայմաններում: Համակարգը կարող է աերոդինամիկական թիրախներ խոցել մինչև 400 կիլոմետր հեռավորության վրա, ինչպես նաև մինչև 60 կիլոմետր հեռավորությամբ՝ բալիստիկ թիրախներ, որոնք վայրկյանում մինչև 4,8 կիլոմետր արագությամբ թռչում են մի քանի մետրից մինչև մի քանի տասնյակ կիլոմետր բարձրության վրա: Մինչդեռ հետաքրքրական էր պաշտոնական Մոսկվայի կողմից Էրդողանի հայտարարությանն ի պատասխան նախ լռությունը, ապա` լռությանը հաջորդած տարօրինակ մեկնաբանությունը: Ըստ էության Կրեմլը չի մեկնաբանում Ռուսաստանի հետ С-400 համակարգերի մատակարարման համաձայնագիրը կնքելու մասին Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հայտարարությունը:  «Չենք մեկնաբանում», – ասել է ՌԴ նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը` TASS գործակալությանը: Այսինքն, Մոսկվան ոչ հաստատում է, ոչ հերքում: Սակայն, հիշեցնենք, որ հունիսի սկզբին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարեց Թուրքիային С-400 վաճառելու Ռուսաստանի պատրաստակամության մասին։ Մինչդեռ պաշտոնական Վաշինգտոնը Թուրքիայից բացատրություն է ուզում լսել С-400-ներ գնելու վերաբերյալ: ԱՄՆ պաշտպանության նախարարությունը կարծում է, որ Թուրքիան պետք է բացատրի С-400 ռուսական զենիթային համակարգեր գնելու մտադրությունը: Այս մասին լրագրողների հետ ճեպազրույցում հայտարարել է Պենտագոնի ներկայացուցիչ Ջեֆ Դևիսը: «Թուրքիան ՆԱՏՕ-ում մեր դաշնակիցն էր, և ցանկացած դաշնակցի հետ մեր հարաբերությունների հիմնարար սկզբունքն այն է, որ մենք սպառազինության համատեղելիություն ենք ցանկանում: Ինչ վերաբերում է С-400-ների գնման մասին լուրերին, ապա Թուրքիան պետք է բացատրի դա»,- ասել է Դևիսը: «Տրիումֆ» С-400ը բազմալիք զենիթահրթիռային համալիր է, որը հագեցած է տարբեր հեռահարության մի քանի տեսակի հրթիռներով: Այն մշակվել է 2000-ական թվականներին, սպառազինության կազմում ներառվել՝ 2007 թվականին: Իսկ ահա Էրդողանի ռեակցիան բավական խոսուն էր... Նա ոչ ավել, ոչ պակաս հայտարարել է, որ չի հասկանում Ռուսաստանից С-400 համալիրներ գնելու առնչությամբ ԱՄՆ-ի անհանգստությունը: «Ինչո՞ւ այն պետք է առաջացնի անհանգստություն։ Յուրաքանչյուր երկիր պետք է որոշակի միջոցառումներ ձեռնարկի իր անվտանգության ապահովման համար»,- ասել է Էրդողանը։ Նա նաև ընդգծել է, որ ռուսական ու թուրքական համապատասխան գերատեսչություններն այժմ գտնվում են բանակցային փուլում, և վստահություն է հայտնել, որ Թուրքիան «կանի այդ քայլը»։ ԱՄՆ ռազմական գերատեսչության ղեկավար Ջեյմս Մետիսն օրեր առաջ ռուսական С-400 զենիթահրթիռային համալիրներ գնելու Թուրքիայի պլաններն անվանել էր «երկրի սուվերեն որոշումը»։ Այդ մասին նա ասել է լրագրողների հետ հանդիպմանը։ Մետիսի խոսքով՝ հնարավոր գործարքը հարցեր է առաջացնում, թե ինչպես Թուրքիան կարող է ապահովել ռուսական համալիրների համատեղելիությունը ՆԱՏՕ-ի տեխնիկայի հետ։ «Դրանք երբեք համատեղելի չեն լինի»,- ասել էր Պենտագոնի ղեկավարը։ Նա կոչ էր արել հետևել իրադարձությունների զարգացմանը։ «Իսկապե՞ս նրանք կկիրառեն С-400-ները»,-նշել էր ամերիկացի պաշտոնյան։ Առհասարակ, Անկարայի վերջին ժամանակաշրջանի քայլերն ընդհանրապես այնպիսին են, որոնցով նրանք հստակ հասկացնում են, որ կվարվեն այնպես, ինչպես իրենց է հարմար: Օրինակ, օրերս Էրդողանն անդրադառնալով Գերմանիայի հետ հարաբերություններում խորը ճգնաժամին, խիստ քննադատության էր ենթարկել Գերմանիային՝ հայտարարելով, թե երկար ժամանակ է ԱՄՆ–ը, Գերմանիան, Հոլանդիան Թուրքիայի հանդեպ անհասկանալի վերաբերմունք են ցուցաբերում։  «Նրանք ուզում են, որ միայն իրենց շահերը լինեն սեղանին, իսկ Թուրքիան լինի կատարող։ Կներեք, բայց նրանց ուզած Թուրքիան այլևս չկա։ Նրանք Թուրքիայի նախագահին ու նախարարներին թույլ չեն տալիս ելույթ ունենալ, սակայն ահաբեկիչներին լցրել են իրենց երկիրը։ Կամ մեզ հավասար դաշնակից կընդունեն, կամ էլ ամեն անհարգալից վերաբերմունքի պատասխանը կստանան»,–ասել է Էրդողանը։ Ինչ վերաբերվում է Մոսկվային, ապա Թուրքիայի և Արևմուտքի միջև ստեղծված ճգնաժամային և խնդրահարույց հարաբերությունների այս փուլում, առավել քան հարմար պահ է խոշոր գործարքները կյանքի կոչելու և վստահության նոր կամուրջների հիմքեր գցելու առումով: Թամար Բագրատունի