Շանտաժա-խաղաղասիրական մեսիջներ Էրդողանից՝ Փաշինյանին

ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը երեկ երեկոյան հեռախոսազրույցներ է ունեցել Հայաստանի ու Ադրբեջանի ղեկավարների հետ` քննարկելով երկու հարևան երկրների հարաբերությունների կարգավորմանն առնչվող հարցեր:

Հայաստանի վարչապետն ու ԱՄՆ պետքարտուղարը քննարկել են Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության բանակցություններին, ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորմանը, տարածաշրջանային կոմունիկացիաների բացմանը, գերիների վերադարձին, անհետ կորածների ճակատագրի պարզաբանմանն առնչվող հարցեր, հաղորդում է կառավարությունը: ԱՄՆ պետքարտուղարը Միացյալ Նահանգների պատրաստակամությունն է հայտնել` աջակցելու այս հարցերի լուծումներին` որպես ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահող: Նիկոլ Փաշինյանը, իր հերթին, վերահաստատել է խաղաղության օրակարգին գնալու պատրաստակամությունը` ընդգծելով, որ Հայաստանի հանրությունն աջակցում է այդ ուղեգիծը:

ԱՄՆ բարձրաստիճան պաշտոնյան Թվիթերում գրել է, որ լավ քննարկում է ունեցել Հայաստանի վարչապետի հետ «տարածաշրջանում խաղաղության հասնելու Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմական հնարավորության մասին»:

Բլինքենը ողջունել է Երևանի «դրական քայլերը» ընդառաջ Անկարային և Բաքվին: Ըստ նրա` տարածաշրջանային երկրների միջև քննարկումները առանցքային են Հարավային Կովկասում կայուն խաղաղության համար: Նա հայտնել է նաև, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև ընթացող խաղաղ բանակցությունների մասին զրուցել է Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ ևս և կոչ է անում զարգացնել հետագա առաջընթացը տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության ուղղությամբ:

Փաշինյանն ու Բլինքենը խոսել են հայ-թուրքական կարգավորման գործընթացի մասին նույնպես: Բլինքենը, ողջունելով Փաշինյան-Էրդողան հեռախոսազրույցը, նշել է, որ ԱՄՆ պատրաստակամ է աջակցել երկու հարևան երկրների հարաբերությունների կարգավորմանը:

Ամերիկյան Պետդեպարտամենտի խոսնակ Նեդ Փրայսի հաղորդագրության համաձայն՝ պետքարտուղարը վարչապետի հետ քննարկել է «տարածաշրջանում խաղաղության հասնելու Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմական հնարավորությունը» և առաջարկել Միացյալ Նահանգների աջակցությունը տարածաշրջանային տրանսպորտային և հաղորդակցական կապերի վերականգնմանը: Բլինքենը խրախուսել է երկխոսությունը կողմերի միջև և ողջունել երկու երկրների արտգործնախարարների վերջերս կայացած հանդիպումը Թբիլիսիում: Պետքարտուղարը, ըստ ամերիկյան կողմի հաղորդագրության, նաև վերահաստատել է աջակցությունը Եվրամիության միջնորդությամբ անցկացվող քննարկումներին և ընդգծել, որ լինելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ 1994 թվականից՝ «ԱՄՆ-ը պատրաստ է ներգրավվել ինչպես երկկողմանիորեն, այնպես էլ համախոհ գործընկերների հետ՝ օգնելու Հայաստանին և Ադրբեջանին գտնել երկարատև համապարփակ խաղաղություն»: Բլինքենը նաև ողջունել է Փաշինյանին Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ դրական տեղաշարժի և ձեռք բերված կոնկրետ համաձայնությունների կապակցությամբ, ասված է Փրայսի հաղորդագրությունում:

Իսկ Ադրբեջանի նախագահի հետ ԱՄՆ պետքարտուղարի հեռախոսազրույցի մասին Պետդեպարտամենտի խոսնակի հաղորդագրությունում բացի վերոնշյալից ասված է, որ Բլինքենն Ալիևին հորդորել է ազատ արձակել «բոլոր մնացյալ հայ ձերբակալվածներին»:

Հիշեցնենք, որ հուլիսի 11-ին կայացած հեռախոսազրույցում Հայաստանի ու Թուրքիայի առաջնորդները ընդգծել էին հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի կարևորությունը, ինչը կնպաստի տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության ամրապնդմանը:

ՈՒ մինչ ԱՄՆ պետքարտուղարը խոսում է «տարածաշրջանում խաղաղության հասնելու Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմական հնարավորության մասին», Թուրքիայի նախագահը, որի մասնակցությամբ Փաշինյանի հետ հեռախոսազանգն այդքան կարևորում է ամերիկյան վարչակազմը, շտապում է «սառը ցնցուղի» էֆեկտով բոլորի «երազանքները» հօդս ցնդեցնել...

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը թուրքական պետական «TRT» ցանցի մեջ մտնող լրատվամիջոցներին հարցազրույց է տվել, որի ընթացքում անդրադարձել է նաև հայ-թուրքական հարաբերություններին և ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ ունեցած հեռախոսազրույցին: «Վարչապետ Փաշինյանի հետ երկու երկրների կրոնական տոների շրջանակում մի հեռախոսազրույց ենք ունեցել, որի ընթացքում փոխադարձ շնորհավորանքներ ենք հղել։ Անշուշտ, խոսել ենք նաև մեր երկրի և Հայաստանի միջև շարունակվող կարգավորման գործընթացից»,- ասել է Էրդողանը՝ ընդգծելով, որ Ադրբեջանն ի սկզբանե Թուրքիայի համար եղել է կարմիր գիծ և որ Ադրբեջանի խնդիրները լուծելուց հետո նոր Անկարան կբացի սահմանները: «Գոհունակությամբ ընդունեցի, երբ լսեցի, որ վարչապետ Փաշինյանը տարածաշրջանային խաղաղության և համագործակցության տեսանկյունից կիսում է մեզ հետ նման մտքեր։ Բայց արդեն ակնկալում ենք, որ խոսքից այն կողմ կոնկրետ քայլեր անեն»։

Ըստ նրա՝ Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում Թուրքիան լուրջ ու վճռական է տրամադրված, հետապնդում է ամբողջական կարգավորում և բարիդրացիական հարաբերությունների հաստատում։ Այստեղ արդեն, Էրդողանը հիշեցրել է Թուրքիայում ապրող, ըստ նրա, ավելի քան 100 հազար հայերի մասին։ «Ներկա պահին Թուրքիայում կա ավելի քան 100 հազար հայ, որոնց մեջ կան և մեր քաղաքացիներ և ոչ մեր քաղաքացիներ, բայցևայնպես քաղաքացիության թեկնածու հայեր։ Ահա սա է ցույց տալիս մեր մոտեցումը»:

Էրդողանը մի կողմից խոսում է Թուրքիայի լուրջ տրամադրվածության մասին, հիշեցնում իրենց կարմիր գիծը՝ Անկարան իր գործողությունները համակարգում է Բաքվի հետ:
Այսինքն՝ ողջ աշխարհին ու Փաշինյանին լսեցնում են՝ գոհ կլինի Ադրբեջանը՝ սահմանը կբացենք, չէ՝ չէ: Էրդողանը բառացի ասել է՝ Ադրբեջանի խնդիրները լուծելուց հետո նոր Անկարան կբացի սահմանները:

Թեև Ալիևը շարունակաբար հայտարարում էր, թե Ղարաբաղի խնդիրը լուծել է, բայց փաստորեն՝ նրանք Էրդողանի հետ նոր կոնֆլիկտ են «ստեղծել»՝ Հայաստան-Ադրբեջան «խնդիրները», որոնց լուծման ճանապարհին պետք է Ալիևը գոհ լինի, որպեսզի բացվի հայ-թուրքական սահմանը...

Ահա, այսպիսի շանտաժա-խաղաղասիրական մեսիջներ Էրդողանից՝ Փաշինյանին:

Մետաքսյա Շալունց