Հայաստանի դեմ պատերազմի հիմքը դրվեց

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մարտին կայցելի Թուրքիա, օրերս լուրն ավետեց Թուրքիայի փոխնախագահ Ֆուաթ Օքթայը։ «Փաշինյանը մարտին կայցելի Թուրքիա և կմասնակցի Անթալիայում կայանալիք դիվանագիտական ֆորումին», - Օքթայի խոսքերն է մեջբերում A haber հեռուստաալիքը։

Թուրքիայի փոխարտգործնախարար Յավուզ Սելիմ Քըրանը կարևորել է Հայաստանի հետ հարաբերությունները... Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորումը շատ կարևոր է, ասել է նա Անկարայում փետրվարի 3-ին Թուրքիա-Ադրբեջան դիվանագիտական կապերի հաստատման 30-ամյակին նվիրված համաժողովին: «Չափազանց կարևոր է, որպեսզի հայկական կողմը զբաղեցնի այնպիսի դիրքորոշում, որը կնպաստի տարածաշրջանում խաղաղությանը, և հետևի Ղարաբաղում հրադադարի ռեժիմի պահպանմանը: Մենք կշարունակենք հետևել դրան: Երեկ Թուրքիայի և Հայաստանի միջև սկսված չվերթները շատ կարևոր նշանակություն ունեն»,- ասել է նա:

Փետրվարի 3-ին Թուրքիայի արտաքին գործերի փոխնախարար Յավուզ Սելիմ Քըրանն Ադրբեջանի դեսպան Ռեշաթ Մամմեդովի հետ մասնակցել է «Քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական հետազոտությունների հիմնադրամի» (SETA) միջոցառմանը՝ նվիրված Թուրքիա-Ադրբեջան դիվանագիտական հարաբերությունների 30 ամյակին:
Անդրադառնալով Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորմանը՝ Քըրանը կարևոր է համարել, որ Հայաստանը տարածաշրջանում խաղաղությանը նպաստող մոտեցում ցուցաբերի, հատկապես Ղարաբաղում հրադադարի ապահովման հարցում հավատարիմ մնա իր ստանձնած պարտավորություններին։

«Թուրքիան այս (կարգավորման) գործընթացի համար շատ փորձառու դեսպանի է լիազորել՝ որպես հատուկ ներկայացուցիչ: Նա հունվարի 14-ին իր գործընկերոջ հետ 1-ին հանդիպումն է ունեցել: Այդ հանդիպումների գործընթացն ու բոլոր փուլերը, բնականաբար, մենք շարունակելու ենք մեր ադրբեջանցի եղբայրների հետ երկխոսության պայմաններում: Մեզ համար անփոխարինելի է այս խորհրդակցական խողովակի մշտական բաց լինելը»:

Թուրք պաշտոնյան նախօրեին սկսված Թուրքիա-Հայաստան ուղիղ չվերթները կարևոր փուլ է համարել կարգավորման գործընթացի համատեքստում: Միևնույն ժամանակ տարածաշրջանի խաղաղության և կայունության գործընթացի հաջող ավարտը պայմանավորել է Հայաստանի՝ հրադադարի հաստատման ու ապահովման հարցում իր պարտավորությունների կատարմամբ: Թուրքիայի փոխարտգործնախարարը հիշեցրել է, որ Թուրքիան միշտ եղել է Ադրբեջանի կողքին, իսկ երկկողմ հարաբերությունները բնութագրել է որպես աշխարհում նմանը չունեցող: Քըրանի խոսքով՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի այս հարաբերությունները իբր խաղաղություն են բերել տարածաշրջան:
Ապա, ոչ ավել, ոչ պակաս, նա հանկարծ պնդել է, որ երկկողմ գործակցությամբ որևէ պետության համար սպառնալիք չեն ստեղծել:

Այսինքն, Թուրքիան ու Ադրբեջանը Շուշիի համատեղ հռչակագիր են ստորագրում, որով միս ու արյուն է ստանում հնարավոր ռազմական գործողություններում համատեղ գործելու, համատեղ ԱԱԽ-ի նիստեր վարելու, համատեղ զորավարժություններ անցկացնելու, ու այս ամենով հանդերձ, Անկարան ու Բաքուն համարում են, որ այդպես էլ պետք է լինի՝ Հայաստանը պետք է ապրի մշտական սպառնալիքների ներքո, սակայն համեմված թուրք-ադրբեջանական տանդեմի «խաղաղասիրական» կոչերով:
Անցած օրերին պաշտոնական Բաքուն հստակեցրեց Երևանի հետ խաղաղության համաձայնագրի պայմանները...

«Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի ստորագրման շուրջ բանակցությունները պետք է ընթանան միջազգային իրավունքին համապատասխան», ասաց Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմի արտաքին քաղաքականության հարցերի բաժնի ղեկավար Հիքմեթ Հաջիևը: «Այդ համաձայնագիրը պետք է հիմնված լինի միջազգային իրավունքի հիմնարար նորմերի և սկզբունքների վրա, մասնավորապես` երկրների տարածքային ամբողջականության և ինքնիշխանության սկզբունքների», - ելույթ ունենալով «ԱՄՆ-ի և Կասպիցի տարածաշրջանի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների 30-ամյակը» վեբինարում՝ ասել է ադրբեջանցի պաշտոնյան։

Դրա հետ մեկտեղ, Թուրքիայի ու Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարներ Հուլուսի Աքարի ու Զաքիր Հասանովի հանդիպումից հետո Թուրքիայի պաշտպանության նախարարն անդրադարձել է հանդիպման ընթացքում քննարկված հարցերին: Նա նշել է, որ շարունակում են աշխատել 2 երկրների նախագահների գծած շրջանակներում, որն է «Շուշիի հռչակագիրը»:

Աքարը հռչակագիրը բնորոշել է որպես ռազմավարական ուղեցույց: Այս համատեքստում Աքարը, մասնավորապես, ասել է. «Այս փաստաթղթի ուղղությամբ աշխատանքներ ենք արել: Մի կողմից շարունակվում են ռազմական կրթության և համագործակցության հարցերում մեր աշխատանքները: Սրանց զուգահեռ փոխադարձ քննարկումներով որոշում ենք, թե պաշտպանական արդյունաբերության, մեր ԶՈՒ-երի սպառազինման հարցերում ինչեր կարող ենք անել: Այս հարցերում էլ կարևոր քայլեր ենք արել և շարունակում ենք անել»:

Գալով հայ-թուրքական ու հայ-ադրբեջանական հարաբերություններում առկա գործընթացներին՝ Աքարն ասել է. «Կարևոր հարցերից մեկն էլ այն է, որ մեր նախագահի և պարոն Ալիևի քննարկումներից հետո Հայաստանին խաղաղության ձեռք է մեկնվել։ Հույս ունենք, սպասում և ցանկանում ենք, որ գնահատվի այս խաղաղության ձեռքը։ Այս կերպ մենք ջանում ենք, որ ոչ միայն Ադրբեջան֊Հայաստան կամ Հայաստան֊Թուրքիա հարաբերություններում, այլև ամբողջ Կովկասում տիրի խաղաղություն, անդորր, նաև սրանցից բխող բարեկեցություն»: Աքարը պնդել է նաև, որ թուրք-ադրբեջանական ռազմական համագործակցությունը սպառնալիք չէ որևէ 3-րդ երկրի համար և միտված է միայն իրենց պետությունների ու ժողովրդի պաշտպանությանը:

Թուրք և ադրբեջանցի պաշտոնյաները միաբերան մի կողմից պնդում են, թե սպառնալիք չեն երրորդ երկրների համար՝ իրենց ռազմաքաղաքական ամուր համագործակցությամբ, մյուս կողմից Հայաստանին «խաղաղության» մեկնված ձեռքը, գրեթե, սպառնալիքի տոնայնությամբ են հրամցնում:

Ահա, այսպիսի տարածաշրջան են նրանք տեսնում «խաղաղասիրական» նման դրսևորումներով:

Մետաքսյա Շալունց