Շնորհավոր Նիկոլ, Անկարան Վաշինգտոնի ու Մոսկվայի հետ Հայաստանի հարցեր է քննարկում

Միացյալ Նահանգների և Թուրքիայի առաջնորդները երեկ անդրադարձել են նաև Հարավային Կովկասում տիրող իրավիճակին: Սպիտակ տունը հայտնում է` Բայդեն-Էրդողան հանդիպման օրակարգում են եղել Հարավային Կովկասում դիվանագիտական ջանքերը։

«Մեծ քսանյակի» գագաթնաժողովի շրջանակներում կայացած հանդիպմանը երկու երկրների նախագահները ի թիվս այլ հարցերի խոսել են նաև Աֆղանստանում հումանիտար իրավիճակի, Լիբիայում ընտրությունների, Միջերկրական ծովում տիրող իրավիճակի մասին։

ԱՄՆ նախագահը կրկին մտահոգություն է հայտնել Թուրքիայի կողմից Ռուսաստանից S-400 զենիթահրթիռային համակարգեր գնելու կապակցությամբ։ Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ-ից F-16 կործանիչներ գնելու Թուրքիայի առաջարկին, Բայդենն ասել է, որ ԱՄՆ-ը պետք է համապատասխան ընթացակարգեր կատարի։

Պաշտոնական Անկարան էլ նշում է, թե «հանդիպումն անցել է շատ դրական մթնոլորտում», և երկու առաջնորդները համաձայնել են միասնական մեխանիզմ ստեղծել՝ լարված հարաբերությունները բարելավելու համար»։ «Մենք պատրաստվում ենք լավ երկխոսություն ծավալել»,- հայտարարել էր Բայդենը ավելի քան մեկ ժամ շարունակված հանդիպումից առաջ։ ԱՄՆ նախագահը չէր պատասխանել հարցին՝ արդյոք Թուրքիան չափից ավելի չէ սերտացրել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ։

Հիշեցնենք, որ թուրք-ամերիկյան ռազմավարական կապերը սկսեցին սրվել 2017-ից, երբ Անկարան հայտարարեց, թե պատրաստվում է ռուսական զենիթահրթիռային համակարգեր գնել։ Չնայած Վաշինգտոնի հորդորներին ու պատժամիջոցներին՝ Էրդողանը Պուտինի հետ այդ գործարքից չի հրաժարվում։

Իրենց հերթին Ռուսաստանի և Թուրքիայի արտգործնախարարներն էլ քննարկել են «3+3» տարածաշրջանային մեխանիզմի գործարկման հեռանկարները: Սերգեյ Լավրովն ու Մևլութ Չավուշօղլուն հանդիպել են Հռոմում G20-ի գագաթնաժողովի շրջանակներում:
Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի հաղորդմամբ` նրանք անդրադարձել են Անդրկովկասում իրավիճակի հետագա կայունացմանն ուղղված երկու երկրների ջանքերի համակարգմանը։ «Տեղի է ունեցել մտքերի փոխանակում «3+3» տարածաշրջանային մեխանիզմի գործարկման հեռանկարների շուրջ՝ տնտեսական և տրանսպորտային կապերը ապաշրջափակելու և Հարավային Կովկասում փոխշահավետ ենթակառուցվածքային նախագծերը խթանելու նպատակով», - նշված է հաղորդագրության մեջ։

Նկատենք, որ թեև Հարավային Կովկասում քաղաքական երկխոսության նոր ձևաչափ ստեղծելու Թուրքիայի և Ռուսաստանի նախաձեռնության՝ «3+3» հարթակի մասին խոսվում է շուրջ մեկ տարի, սակայն, մինչ այս պահը հստակ չէ՝ ինչ տեսք է այն ունենալու․ կազմակերպություն, թե զուտ հարթակ հարցերը քննարկելու համար, արդյոք այստեղ կայացվելու են որոշումներ և եթե այո, ում կողմից և ինչ ձևաչափով։

Այսպես, Հայաստան-Ադրբեջան հարցը՝ Անկարան արդեն քննարկում է Վաշինգտոնի հետ: Այսինքն, Էրդողանի օրակարգում Մոսկվայի ու Վաշինգտոնի հետ բանակցություններում Հարավայի Կովկասը դարձել է թեմա, ու դա քննարկում է Անկարան:

Այսպես, Փաշինյանի վարած «փայլուն» արտաքին քաղաքականության հարցում Հայաստանին առնչվող թեմաները, «3+3» տարածաշրջանային մեխանիզմները» մեր փոխարեն քննարկում են գերտերությունների հետ:

Ինչու պաշտոնական Երևանին չի հաջողվել գոնե ռուս-թուրքական օրակարգից Անկարայի դերը գոնե նվազեցնել: Առհասարակ, այս հարցով որևէ քայլ պաշտոնական Երևանը ձեռնարկե՞լ է 44-օրյա պատերազմից հետո այն առումով, որ Անկարան 44-օրյա պատերազմի պատասխանատու է, հետևաբար իրավունք չունի ներգրավել Հայաստան-Ադրբեջան սահմանային հարցերում և տարածաշրջանային նախաձեռնություններում, որպեսզի Հայաստանին պահանջներ ներկայացնելու հնարավորություններ չունենա:

Մինչդեռ արվեց հակառակը՝ Թուրքիան Ադրբեջանի թիկունքին կանգնեց պատերազմում, հետո ռուսների համատեղ մոնիտորինգային կենտրոն ստեղծեցին, ու արդյունքում Անկարան ներգրավեց Ռուսաստանի հետ բանակցություններում Հայաստան-Ադրբեջան խնդիրներով որպես գործող բանակցող:

Ու այս ամենին գումարած էլ հիմա Էրդողանն արդեն Բայդենի հետ է քննարկում Հարավային Կովկասի «դիվանագիտական ջանքերը»...

Իսկ Փաշինյանի իշխանությունը Հայաստանին ու Արցախին վերաբերող հարցերն առհասարակ ինչ-որ մեկի հետ քննարկում է՝ թուրքական գործոնը նվազեցնելու ուղղությամբ... Թե՞ ամեն ինչ տեղավորվում է Փաշինյանի կառավարության պատկերացրած քաղաքական գծի մեջ:

Մետաքսյա Շալունց