Անհետ կորել է Նիկոլ Փաշինյանի պատկերացրած շանսը

 Անցած տարվա ճգնաժամից հետո համաշխարհային տնտեսությունն արագ տեմպերով վերականգնվում է, մինչդեռ Հայաստանի տնտեսության ակտիվությունը նվազում է։

ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի կողմից հրապարակված տվյալների համաձայն՝ 2021 թվականի հունվար-սեպտեմբեր ամսիներին Հայաստանի տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը կազմել է 4,4 տոկոս, այն դեպքում, երբ հունվար-օգոստոս ամիսներին՝ 4,9 տոկոս էր, այսինքն՝ տնտեսական ակտիվությունը մեկ ամսվա կտրվածքով նվազել է 0,5 տոկոսով։ Այս փաստը մեկ անգամ ևս վկայում է, որ այս տարվա ցուցանիշներն իներցիոն բնույթ ունեն և կապված չեն կառավարության վարած սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության հետ։ Պետք է նկատի ունենալ, որ 2020 թվականին Հայաստանում 7,4 տոկոս տնտեսական անկում է գրանցվել, որն ամենաբարձրն էր տարածաշրջանում։

Այսինքն՝ այս տարվա աճի ծավալով Հայաստանը չի կարող հասնել նույնիսկ մինչհամաճարակային տնտեսական մակարդակին։ Սա այն դեպքում, երբ տարածաշրջանի մյուս պետությունները՝ Վրաստանը, Ադրբեջանը, Թուրքիան և Իրանը, գրեթե ամբողջությամբ վերականգնել են անցած տարվա համաճարակի պատճառով իրենց տնտեսությունների կրած վնասները։ Ամենավատ վիճակը գյուղատնտեսության ոլորտում է․ այստեղ անկումը 1,5 տոկոս է կազմել, որն էլ որպես գործոն ուղղակի ազդեցություն է թողել սննդամթերքի գների վրա։ Այս տարվա հունվար-սեպտեմբերին սննդամթերքի գներն աճել են 15,8 տոկոսով։ Սա այն դեպքում, երբ աշխատավարձերը, նպաստները և թոշակները մնացել են գրեթե նույնը։

Արդյունաբերության աճը ընդամենը 0,7 տոկոս է կազմում, որը շատ ցածր ցուցանիշ է և վկայում է ներդրումների բացակայության մասին։ Հայաստանում շարունակական անկում է գրանցվում է ծխախոտի արտադրության ոլորտում, որը տեղական արտադրության մեջ ավանդաբար զգալի մասնաբաժին ունեն։ Ծխախոտի արտադրության ծավալների անկումը կոնկրետ արտահայտություն է գտել վերջերս հրապարակված խոշոր հարկատուների ցուցակում, որից պարզ է դառնում, որ տեղական խոշոր արտադրողների վճարած հարկերը նվազել են։ Գրանցված արդյունաբերության 0,7-տոկոսանոց աճը հիմնականում պայմանավորված է վերամշակող արդյունաբերության և հանքարդյունաբերության ոլորտի աճով։

Սեպտեմբերին օգոստոսի համեմատ 0,9 տոկոսով նվազել են շինարարության, 1,3 տոկոսով էլ առևտրի ծավալները։ Այս տարվա հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին Հայաստանից արտահանումը կազմել է 17,2 տոկոս, որը, հունվար-օգոստոսի համեմատ, նվազել է 3,6 տոկոսով։ Մինչդեռ նվազագույն աշխատավարձը 68 հազար դրամ է, ինչը նշանակում է, որ նվազագույնով վարձատրվողները անգամ կենասական առաջնային հարցերի և սննդի հարցը չեն կարողանալու լուծել։ Հետևաբար, երբ ներկայացվեն աղքատության նոր ցուցանիշներ, այստեղ անպայման աճ է լինելու։ Այսպիսով՝ անհետ կորել է Նիկոլ Փաշինյանի խոստացած տնտեսական հրաշքը, որ համավարակն իր հետ պետք է բերեր՝ ավերելով հինը և տալով նորի ստեղծման բացառիկ շանս։ Հետո արդեն համավարակին ավելացավ նաև պատերազմը՝ տնտեսության վրա թողնելով իրական կործանարար հետևանք, որի տակից մենք դեռ դուրս չենք եկել։

 Հայկ  Դավթյան