Ալիևն ինչ ուզում է Փաշինյանից՝ առանց բանակցության էլ կստանա

Եվրոպական խորհրդի ղեկավար Շառլ Միշելը Բրյուսելում հանդիպել է Հայաստանի վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանի հետ, ինչպես նաև հեռախոսազրույց է ունեցել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ` կողմերին հորդորելով վերսկսել բանակցությունները Լեռնային Ղարաբաղի հարցի կարգավորման շուրջ: Այս մասին ասվում է Եվրոպական խորհրդի տարածած հայտարարության մեջ, որը հրապարակվել է չորեքշաբթի օրը Բրյուսելում բանակցություններից հետո:

«Նա հիշեցրել է, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի կողմից 2020թ. նոյեմբերի 9-ի հրադադարի մասին համաձայնագրի լիակատար իրականացումը կարևոր է տարածաշրջանային անվտանգության և կայունության համար: Եվրամիությունը պատրաստ է փորձաքննական գիտելիքներ տրամադրել սահմանների սահմանագծման և սահմանազատման ոլորտում և աջակցել վստահության ամրապնդմանը», - ասվում է հաղորդագրությունում:

Միշելը կոչ է արել «երկու կողմերին շտապ համագործակցել ռազմագերիների և կալանավորվածների վերադարձի հարցում և ականադաշտերի ու այլ կարևոր հումանիտար հարցերում ապահովել լիարժեք թափանցիկություն»: «Եվրամիությունը տրամադրում է գրեթե 20 միլիոն եվրո մարդասիրական օգնություն և կշարունակի մասնակցել դրան», - ասվում է հաղորդագրության մեջ: - «Սակայն այս հրատապ խնդիրների լուծումը միայն առաջին քայլն է դեպի կայուն խաղաղ կարգավորում: Նախագահը երկու կողմերին կոչ արել վերսկսել բանակցությունները կառուցողական ոգով»: Շառլ Միշելն «ընդգծել է Հարավային Կովկասի կայունության և բարգավաճման կարևորությունը Եվրամիության համար և երկու գործընկեր երկրների հետ հարաբերությունների խորացումը»: «Եվրամիությունը խորապես շահագրգռված է Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի անվտանգության, կայունության և բարգավաճման մեջ, որպես ԵՄ Արևելյան գործընկերության բաղկացուցիչ մաս», - ասված է հայտարարությունում:

Ի՞նչն է ուշագրավ: Երեկ Ալիևը Շառլ Միշելի հետ հեռախոսազրույցում վստահեցրել է, թե Ադրբեջանը պատրաստ է Հայաստանի հետ խաղաղության համաձայնագիր կնքել, սակայն պաշտոնական Երեւանը առայժմ չի պատասխանել այդ կոչին:
Այսինքն, ԵՄ-ն ակնկալում է բանակցություններ Փաշինյան-Ալիև մակարդակում, սակայն Ալիևը խորամանկորեն ասում է՝ մենք պատրաստ ենք Հայաստանի հետ խաղաղության համաձայնագիր կնքել, բայց դեռ Երեւանից արձագանք չկա: Ասել կուզի՝ էլ ինչ բանակցենք, ամեն ինչ համաձայնագրով կարող ենք ամրագրել, թող Երեւանը պատասխանի, մենք միշտ էլ պատրաստ ենք:

Ի դեպ, նախօրեին Փաշինյանը Փարիզում հայ համայնքի հետ հանդիպման ընթացքում ասել է, որ իրադրության հաղթահարման իր ներկայացրած առաջարկը Ֆրանսիայի համար ընդունելի է: Մինչդեռ Բաքուն, ըստ «Ազերթաջ» լրատվական գործակալության հաղորդագրության, անմիջապես նկատել է տալիս, որ Ֆրանսիայի հատուկ դերակատարություն չի ընդունի:

Մայիսի 27-ին Փաշինյանն Անվտանգության խորհրդի նիստում հնչեցրել էր Իլհամ Ալիևին հասցեագրված առաջարկ առ այն, որ երկու երկրների զինված ստորաբաժանումները Գեղարքունիքի և Սյունիքի մարզերի վիճահարույց հատվածներում շփման գծից երկուստեք հետ քաշվեն, և այնտեղ տեղակայվեն Ռուսաստանի կամ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների դիտորդներ, ինչը կնվազեցնի լարվածությունը և կընձեռի սահմանային կետերի ճշգրտման հնարավորություն: Իսկ նախագահ Էմանյուել Մակրոնը երեկ նշել է, որ նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությամբ ձեռք բերված հրադադարն ընդհանուր առմամբ պահպանվում է, բայց կան անելիքներ, և Ֆրանսիան պատրաստ է օգնել այդ հարցում:

Ադրբեջանն այդ օգնության կարիքը չունի: Անդրադառնալով Փարիզում Փաշինյանի հետ համատեղ ասուլիսում Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնի հնչեցրած մեկնաբանություններին, Ադրբեջանի արտաքին գերատեսչության մամլո խոսնակ Լեյլա Աբդուլաևան ասել է, թե հրադադարը պահպանվում է Ադրբեջանի, Հայաստանի և Ռուսաստանի ղեկավարների եռակողմ հայտարարությամբ, դրա ռեժիմն ապահովում են Ադրբեջանի տարածում ժամանակավորապես տեղակայված ռուսական խաղաղապահ ուժերը: «Մենք Ֆրանսիայի որևէ դեր չենք տեսնում», - ընդգծել է Աբդուլաևան: Խոսնակն անդրադարձել է գերիների հարցին՝ ասելով, թե ադրբեջանական կողմը մշտապես ընդունել է «բոլորը բոլորի դիմաց» սկզբունքը, սակայն այն չի կարող գործել «եռակողմ հայտարարության ընդունումից հետո ներթափանցած դիվերսանտների նկատմամբ»:
Խոսելով սահմանազատման և սահմանագծման մասին՝ Ադրբեջանի ԱԳՆ խոսնակն ասել է, թե Բաքուն այդ գործընթացն իրականացնելու կողմնակից է, և այն պետք է կարգավորվի բանակցային եղանակով: Անդրադառնալով կողմերի ուղիղ երկխոսության հնարավորությանը՝ խոսնակ ասել է, թե այն արդեն ընթանում է, 2020 թվականի նոյեմբեր 9-ի եռակողմ հայտարարության ընդունումից և 2021-ի հունվարի 11-ի մոսկովյան հանդիպումից հետո Հայաստանը և Ադրբեջանը շփումներ են իրականացնում փոխվարչապետերի մակարդակով, և Ֆրանսիան այդ գործընթացում որևէ դեր չի կատարում: Աբդուլաևան այսօրվա հայտարարությամբ պնդում է, թե ադրբեջանցի զինվորներն «իրենց հարազատ տարածքներում են ծառայում»: «Ափսոսանքով պետք է փաստենք, որ թեպետ Ֆրանսիան 1997-ից ի վեր Մինսկի խմբի համանախագահող է, ֆրանսիական կողմը ոչ մի անգամ հայկական ուժերին չի դիմել Ադրբեջանի գրավյալ տարածքներից հեռանալու կոչով, չնայած դա են պահանջել ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի համապատասխան բանաձևերը», - ասել է խոսնակը:

Սահմանային վեճերը բանակցություններով կարգավորելու վերաբերյալ նա վստահեցրել է, որ Ադրբեջանը միշտ եղել է բանակցությունների կողմնակից և արդեն 28 տարի է մասնակցում է այդ գործընթացին. «Տարածաշրջան Ֆրանսիայի վերադարձի մասին հայտարարությունը հասկանալի չէ: Ֆրանսիան համանախագահող երկիր է: Գաղտնիք չէ, որ Ֆրանսիան Հայաստանի հանդեպ ունի հատուկ համակրանք, բայց իբրև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող պետություն պարտավոր է պաշտոնապես չեզոք լինել: Հուսով ենք, որ Ֆրանսիան այդ մանդատով կդրսևորի չեզոք և անաչառ դիրքորոշում», - հայտարարել է Ադրբեջանի արտաքին գերատեսչության մամլո խոսնակ Լեյլա Աբդուլաևան:

Ֆրանսիային քննադատելու, ԵԱՀԿ ՄԽ-ում կողմնակալ պետություն ներկայացնելու հարցում՝ Բաքուն երբեք ջանքերը չի խնայել: Ամբողջ հարցն այն է, որ հիմա միայն Ֆրանսիան է հանես գալիս հայանպաստ դիրքորոշմամբ, այդ իսկ պատճառով՝ Բաքուն ԵՄ-ին մոլորեցնելու հարցում խորամանկ խաղ է սկսել, հասկացնելով, թե «մենք կարող ենք համաձայնագիր ստորագրել Հայաստանի հետ, մի խանգարեք մեզ, ոչ մի բանակցություն»:

Այսինքն, Ալիևն ինչ ուզում է Փաշինյանից՝ կարող է առանց բանակցության էլ ստանալ:

Մետաքսյա Շալունց