Ամեն քայլի` ցույց են տալիս Էրդողանին իր տեղը

«ԱՄՆ այցելողները պետք է հարգեն մեր քաղաքացիների իրավունքները» ԱՄՆ-ում` Էրդողանի դեմ բողոքի ակցիան ու դրան հետևած ծեծուջարդն, ինչպես ասում են, շատ «ջուր տարավ»... Մերիլենդ նահանգը ներկայացնող կոնգրեսական Սթենի Հոյերը համահեղինակն է այն բանաձևի, որը դատապարտում է Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի կողմից Վաշինգտոն կատարած այցի ընթացքում թուրքական անվտանգության ներկայացուցիչների գործողությունները։ Հիշեցնենք, որ վերջիններս հարձակվել էին Էրդողանի դեմ բողոքողի խաղաղ ցույց անցկացնող մարդկանց վրա: Երեքշաբթի օրը բանաձևը պաշտոնապես ընդունվել է ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատում՝ իր օգտին հավաքելով 397 ձայն: Բանաձևի մյուս համահեղինակ կոնգրեսական Էդ Ռոյսը նշել է, որ օրինագծի ընդունումը Կոնգրեսի մակարդակով անհրաժեշտ էր, քանի որ այն պարզություն է մտցնում Միացյալ Նահանգների դիրքորոշման մեջ տեղի ունեցած միջադեպի նկատմամբ. «Բանաձևը նաև պահանջում է, որ Թուրքիան անհապաղ կերպով վերացնի բոլոր այն անձանց դիվանագիտական անձեռնմխելիության իրավունքը, ովքեր միջադեպի ընթացքում վնասել են ԱՄՆ-ի քաղաքացիներին և իրավապահներին»: Վաշինգտոնից ընտրված կոնգրեսական Էլեանոր Հոլմս Նորթոնը հիշեցրել է գործընկերներին, որ Էրդողանի թիկնապահների գործողությունները «հարձակում էին ոչ միայն ցուցարարների, այլև՝ ամերիկյան կարևորագույն արժեքների՝ խոսքի ազատության և բողոքն արտահայտելու իրավունքի դեմ»: «Մեր ցուցարարների վրա հարձակում գործած թուրք ավազակներին թույլ չենք տալու թաքնվել անձեռնմխելիության հետևում», - ընդգծել է Նորթոնը: Հիշեցնենք, որ Թուրքիայի կառավարությունը տեղի ունեցածի մեղքը բարդել էր ամերիկացի ոստիկանների և ցուցարարների վրա, նշելով, որ Էրդողանի անվտանգությունը բավարար չափով ապահովված չի եղել։ Մինչդեռ, ԱՄՆ-ի Պետքարտուղարությունը խորը մտահոգություն էր արտահայտել թուրքական կողմի անվտանգության աշխատակիցների գործողությունների կապակցությամբ: Պատասխանելով թուրքական կողմի հայտարարություններին՝ Մերիլենդ նահանգից ընտրված կոնգրեսական Ջոն Սարբենեսը նշել է, թե տեսագրությունները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ հենց նախագահ Էրդողանն է արտոնել հարձակումը և հետևել այդ գործողությունները. «Վաշինգտոնի փողոցներում անմեղ ցուցարարների վրա հարձակումը բացահայտում է նախագահ Էրդողանի բնույթը և ամերիկացիներին հիշեցնում պաշտոնական Թուրքիայի իրական դեմքը՝ այն բոլոր խնդիրները, որոնց հետևանքն են Կիպրոսի զավթումը, Հայոց ցեղասպանությունն ու քուրդ ժողովրդի բռնի հալածումը: Այս միջադեպը պահանջում է ավելին, քան մեղավորների դատապարտումը, Թուրքիայի դեսպանի վտարումը կամ Էրդողանի հասցեին քննադատությունը: Ժամանակն է հիմնովին վերանայել ԱՄՆ-ի հարաբերությունները Թուրքիայի հետ»: Վաշինգտոնի վերոնշյալ քայլը զայրացրել է Անկարային: Պաշտոնական Անկարան ապակառուցողական և Վաշինգտոնի հետ դաշնակցության ոգուն հակասող է համարում ԱՄՆ կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատի բանաձևը, որում դատապարտվում է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Էրդողանի թիկնապահների և ցուցարարների բախումը Վաշինգտոնում,, հայտարարել է Թուրքիայի ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Հյուսեյն Մյուֆթյուօղլուն` հավելելով. «ԱՄՆ կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատը երեկ երեկոյան ընդունել է չհիմնավորված որոշում, որի օգտին ավելի վաղ քվեարկել է Պալատի արտաքին գործերի կոմիտեն: Օրենսդիրների ձեռնարկած քայլերը, ովքեր փորձում են քաղաքականացնել այս հարցը, ապակառուցողական են: Դա նաև հակասում է Թուրքիայի և ԱՄՆ-ի դաշնակցության և գործընկերության ոգուն»: Գերմանիան, Ինջիրլիքի ավիաբազան ու դուրսբերվող զորախումբը Մինչ Վաշինգտոնը Էրդողանի թիկնազորի արարքին ի պատասխան ևս մեկ քայլ արեց` առավել թեժ են գործընթացները Թուրքիա-Գերմանիա «ճակատում»: Գերմանիայի կառավարությունը պաշտպանեց Թուրքիայի «Ինջիլիք» ավիաբազայից գերմանացի զինծառայողներին դուրս հանելու պլանը: Բեռլինը պլանավորում է 280 զինծառայողներին տեղափոխել Հորդանանի ավիաբազա: Հիշեցնենք, որ Թուրքիայի և Գերմանիայի միջև լարվածություն առաջացավ այն բանից հետո, երբ Անկարան չթույլատրեց Բունդեսթագի պատգամավորների այցելությունը «Ինջիլիք» ավիաբազա գերմանացի զինծառայողներին տեսակցելու նպատակով: Գերմանիան պահանջում է, որպեսզի Բունդեսթագի պատգամավորները իրավունք ունենան ազատորեն այցելել բազա և ցանկացած պահի տեսակցել գերմանացի զինվորականների հետ: Սակայն մայիսին գերմանական պատվիրակությունը այդպես էլ պաշտոնական Անկարայից թույլտվություն չստացավ այցելելու ավիաբազա, ինչը Բեռլինն անընդունելի է համարում: Անարդյունք էին նաև Գերմանիայի արտգործնախարարի՝ երեկ Անկարայում վարած բանակցությունները: Թուրք-սիրիական սահմանից ոչ հեռու գտնվող՝ Հյուսիսատլանտյան դաշինքի Ինջիրլիք ռազմակայանում տեղակայված են 260 գերմանացի զինվորականներ, ովքեր զբաղվում են «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման դեմ օգտագործվող Tornado հետախուզական օդանավերի սպասարկմամբ: Գերմանիան Թուրքիայի Ինջիրլիք ավիաբազայում տեղակայված իր զորախումբը դուրս կբերի «պատշաճ» ձևով՝ երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերություններն է՛լ ավելի չծանրաբեռնելու համար, վստահեցրել է Գերմանիայի արտգործնախարար Զիգմար Գաբրիելը: DPA լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ հաստատելով, որ զորախումբը դուրս է բերվելու, նա միաժամանակ նշել է, որ այդ որոշումը դեռ պետք է արժանանա գերմանական կառավարության հավանությանը չորեքշաբթի օրը: Ի դեպ, ուշագրավն այն է, որ Գերմանիայի ԱԳ նախարարը շեշտեց, որ թուրք-գերմանական լարված հարաբերությունների պատճառը միայն Ինջիրլիքը չէ՝ «լրջագույն խնդիրներից է մարդու իրավունքների խախտումը»: Պաշտոնական Բեռլինը տևական ժամանակ է կոշտ քննադատում է թուրքական իշխանություններին և կոչ անում ազատ արձակել Գերմանիայի քաղաքացիներին, ովքեր պահվում են Թուրքիայի բանտերում, այդ թվում՝ լրագրող Դենիզ Յուցելին, ով չորրորդ ամիսն է քննչական մեկուսարանում է: Ի պատասխան Գերմանի` Անկարան էլ իր քայլն արեց: Թուրքիայի վարչապետ Բինալի Յըլդըրըմը չեղարկել է հանդիպումը Գերմանիայի ԱԳ նախարար Զիգմար Գաբրիելի հետ, ով պաշտոնական այցով գտնվում էր Անկարայում: Վարչապետի գրասենյակում նման որոշումը պատճառաբանել են Յըլդըրըմի խիստ ծանրաբեռնված աշխատանքային գրաֆիկով: Գերմանիայի ԱԳ նախարարն արդեն բանակցություններ է վարել իր գործընկերոջ՝ Մևլյութ Չավուշօղլուի հետ։ Մետաքսյա Շալունց