Էրդողանը հատել է կարմիր գծերն ու ազդում է բոլորի նյարդերի վրա. 3 օրից որոշում կկայացվի

Թուրքիայի մասնակցությամբ Հունաստանում, Սիրիայում, Լիբիայում, Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած իրադարձությունների ֆոնին հիշեցնենք, որ Եվրախորհրդարանը հատուկ բանաձև է ընդունել, որը ԵՄ անդամ երկրներին կոչ է անում ցավոտ պատժամիջոցներ ընդունել Անկարայի դեմ՝ Էրդողանի վարչակազմի ապօրինի գործողությունների համար։

ԵՄ անդամ երկրների ղեկավարների դեկտեմբերի 10-ին մեկնարկող գագաթնաժողովի գլխավոր թեման, ըստ միջազգային լրատվամիջոցների, հենց Թուրքիան է և այդ երկրի նկատմամբ պատժամիջոցներ սահմանելու հարցը։

Դաշինքի առաջատար անդամներից Ֆրանսիան դեռևս շաբաթներ առաջ է սկսել Թուրքիայի դեմ պատժամիջոցների անհրաժեշտության մասին խոսել։ Reuters-ի փոխանցմամբ` Փարիզում պնդում են, որ Թուրքիան անտեսել է հոկտեմբերի 1-ին ԵՄ ղեկավարների կողմից հնչեցված զգուշացումները, որոնք վերաբերում էին Միջերկրական ծովի արևելյան հատվածում հայտնաբերված գազի պաշարների շուրջ վեճին։ Գործակալության տվյալներով՝ Փարիզը փորձում է հասնել առանց այդ էլ խոցելի վիճակում հայտնված թուրքական տնտեսության թիրախավորմանը՝ պատժամիջոցներ սահմանելով մասնավորապես էներգետիկ և բանկային ոլորտների դեմ։

Նոր մանրամասներ են հայտնի դարձել ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրների արտգործնախարարների՝ անցյալ շաբաթ հանդիպման ժամանակ Թուրքիայի ԱԳ նախարար Մևլութ Չավուշօղլուի և ԱՄՆ պետքարտուղար Մայք Փոմփեոյի միջև վիճաբանության վերաբերյալ։ Նախօրեին միջազգային լրատվամիջոցները տեղեկացրել էին, որ այդ հավաքի ժամանակ Փոմփեոն սուր քննադատություն է հնչեցրել Թուրքիայի հասցեին, մինչդեռ ինչպես France-Presse գործակալությունն է պատմում տեղի ունեցածի մասին` վկայակոչելով իր աղբյուրները, դիվանագետների միջև տեղի է ունեցել թեժ վեճ, Փոմփեոն և Չավուշօղլուն կոշտ մեղադրանքներ են հնչեցրել միմյանց հասցեին։
Վաշինգտոնը Անկարային քննադատում է ՆԱՏՕ -ի կազմում դաշնակից Հունաստանի ջրային տարածքներում ապակայունացնող քայլերի, ինչպես նաև Հայաստանի հետ պատերազմում Ադրբեջանին ցուցաբերած աջակցության համար, գրում է France-Presse-ը։ ԱՄՆ պետքարտուղարը Թուրքիային նաև մեղադրել է ՆԱՏՕ-ի մրցակից Ռուսաստանի շահերին ծառայելու համար, քանի որ Անկարան, անտեսելով դաշնակիցների դիմադրությունը, ռուսաստանյան հակահրթիռային համակարգեր է գնել։ Փոմփեոն Անկարային հորդորել է իրեն դաշնակցի պես պահել, վերջինին մեղադրելով նաև կենսական կարևորություն ունեցող բարեփոխումներին ուղղված ջանքերը տապալելու համար։

Reuters լրատվական գործակալությունն էլ հայտնում է, որ Մայք Փոմփեոն արտգործնախարարների համար արտասովոր այդ հանդիպմանը շեշտել է, որ Թուրքիան հանդես է գալիս Հյուսիսատլանտյան դաշինքի սկզբունքների և գործողությունների դեմ ՝ այդկերպ խարխլելով դրա միասնականությունը։ Հաղորդվում է, որ Թուրքիայի ԱԳ նախարարն իր հերթին է կշտամբել Վաշինգտոնին՝ ափսոսանք հայտնելով, թե ԱՄՆ-ը «Թուրքիայի դեմ է գործել», աջակցել Հունաստանի և Կիպրոսի «առավելապաշտական դիրքորոշումներին» և «ահաբեկչական կազմակերպություններին»։ Բացի այդ, Մևլութ Չավուշօղլուն նշել է, թե Լիբիայում Ֆրանսիայի դիրքորոշումն է ամենամեծ սպառնալիքը Հյուսիսատլանտյան դաշինքի միասնականությանը։

Թուրք նախարարը, ինչպես նշում է Reuters-ը, իր ելույթն ավարտել է ակնհայտորեն ջղաձգված՝ հայտարարելով, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, որը զբաղվում է ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմամբ, կողմնակալ վերաբերմունք ունի Հայաստանի նկատմամբ։ Ամերիկյան Politico-ի համաձայն՝ հեռավար այդ հանդիպմանը մասնակցող նախարարներից ոմանք, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի ԱԳ նախարար Ժան-Իվ Լը Դրիանը, Հունաստանի ԱԳ նախարար Նիկոս Դենդիասը, սատարում էին Փոմփեոյին, և ստեղծվել էր մի իրավիճակ, երբ Անկարան կարծես մեկուսացված էր դաշինքի տասնյակ անդամներից։

Այսպիսով, ուշագրավ դաշինքներ են ձևավորվում ընդդեմ Էրդողանի ագրեսիվ քաղաքականության՝ աշխարհի տարբեր կողմերում:

Թուրքական ուժերը խոչընդոտում են հունական ռազմական ինքնաթիռի թռիչքը Միջերկրական ծովի վիճահարույց մասով, որտեղ, ենթադրաբար, էներգիայի հսկայական պաշարներ կան: Երկու երկրների օդային ուժերը օգտագործում են նույն տեսակի ինքնաթիռներ՝ պահելով ուժային հավասարությունը: Բայց Հունաստանը վերջերս Արաբական Միացյալ Էմիրությունների հետ պաշտպանական համաձայնագիր է ստորագրել, ինչը տագնապ է առաջացրել Անկարայում:

Թուրքիայի նախագահի խորհրդական Մեսութ Քասինի խոսքով՝ եթե Հունաստանը և ԱՄԷ-ն միավորվեն Միջերկրական և Էգեյան ծովերում, ուժերի հավասարակշռությունը կփոխվի օդում: Եվ եթե Արաբական Միացյալ Էմիրությունները Հունաստանի հետ միասին գնեն F-35, դա կհակասի Թուրքիայի շահերին: Բայց Անկարային արգելված է ինքնաթիռ գնել Ռուսաստանից հրթիռային համակարգ գնելու պատճառով, ինչը, ըստ Վաշինգտոնի, վտանգում է F 35-ի գաղտնի տեխնոլոգիան:

Աթենքը գնալով ուժեղացնում է ճնշումը Անկարայի վրա՝ հունական ռազմանավերը միավորելով Եգիպտոսի և Էմիրությունների ուժերին, ինչը վերլուծաբանները համարում են տարածաշրջանում Անկարայի աճող մեկուսացման նշան:

Մերձավոր Արևելքի տեխնիկական համալսարանի միջազգային հարաբերությունների մասնագետ Հուսեյն Բաչյչիի կարծիքով՝ գնալով մեծանում է Թուրքիայի նկատմամբ աճող հակակրանքի շրջանակը, և Թուրքիան չի կարող այդպես շարունակել: Իսրայել, Եգիպտոս, Սաուդյան Արաբիան, Միացյալ Էմիրություններ… դա չափազանց մեծ հակազդեսություն է: Թուրքիայի նպատակը տարածաշրջանում առաջնորդ դառնալ էր, սակայն այժմ միայն Քաթարն է նրան սատարում:

Դեկտեմբերի 10-ին ԵՄ գագաթնաժողովում Աթենքը կփորձի պատժամիջոցներ կիրառել Անկարայի դեմ: ԵՄ գագաթնաժողովին ընդառաջ Անկարան հետ կանչեց իր էներգետիկ հետազոտությունների նավերը, որոնք գործում էին վիճահարույց Միջերկրական ծովի ջրերում և երկխոսության կոչ արեց:

Նկատենք, որ COVID 19-ի նոր արգելափակումների պատճառով Թուրքիան ԵՄ պատժամիջոցների նկատմամբ ավելի խոցելի է, քան երբևէ:

Մետաքսյա Շալունց