Մոսկվայից արդեն բաց են խոսում Արցախում ռուս դեսանտների ներգրավման հարցով

Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը Թուրքիայի ներգրավումը հնարավոր է միայն Երևանի և Բաքվի համաձայնության դեպքում։ Նման հայտարարություն է արել Կրեմլի պաշտոնական ներկայացուցիչ Դմիտրի Պեսկովը։ Պեսկովը նաև դժգոհություն է հայտնել Մոսկվայում ձեռք բերված հրադադարի ռեժիմի և հումանիտար դադարի պայմանավորվածության չպահպանման կապակցությամբ։ «Ցավոք, կողմերը չեն պահպանում այդ պայմանավորվածությունը»,- ասել է նա։

ՌԴ նախագահի մամլո խոսնակի հայտարարությունից կարելի է հասկանալ, որ Մոսկվան դժգոհ է, որ մինչ օրս չի հաստատվել հրադադար:

Մյուս կողմից Մոսկվան, փաստորեն, չի բացառում, որ Թուրքիան կարող է ներգրավել հակամարտության կարգավորման գործընթացում, թեև արձանագրում է, որ կողմերը պետք է համաձայնություն տան:

Իսկ պաշտոնական Երևանը բազմիցս հայտարարել է, որ Թուրքիան չի կարող լինել Մինսկի խմբում որպես համանախագահող և ոչ մի այլ ձևաչափում, քանի որ նա շահագրգիռ կողմ է, ավելին՝ հակամարտության կողմ է, իսկ այժմ էլ՝ պատերազմող կողմ է: Հետևաբար, Թուրքիայի ներգրավման հարց չկա և չի կարող լինել, եթե անգամ ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահող պետություններն էլ դա ինչ-որ պահ չբացառեն:

Այսօր Ադրբեջանի նախագահն էլ է ելույթ ունեցել, հանդես եկել մի շարք հոխորտանքներով, ապա նշել, թե Լեռնային Ղարաբաղի հայերին պատրաստ է մշակութային ինքնավարություն շնորհել: Ըստ ամենայնի, Բաքվի ուղղությամբ լուրջ ճնշումներ է իրականացնում Մոսկվան, և Ալիևից հակասական՝ մեկ պատրաստ են բանակցությունների, մեկ՝ «մենք կազատագրեն ամբողջ Լեռնային Ղարաբաղը» թեմայով անհեթեթ ելույթներ է ունենում:

Չի բացառվում, որ առաջիկայում ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը ավելի կոնկրետ քայլերով հանդես գա:

Իսկ Ռուսաստանում վերջին 2-3 օրերին ավելի է ինտենսիվացել Ռուսաստանի հնարավոր ներգրավման հարցը՝ Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմում:

Պետդումայի ԱՊՀ գործերով, եվրասիական ինտեգրման և հայրենակիցների հետ կապերի հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ, պատգամավոր Կոնստանտին Զատուլինը HCH-ին տված հարցազրույցում թվարկել է Ռուսաստանի արձագանքը Լեռնային Ղարաբաղում իրավիճակի զարգացման հետ կապված:

Ըստ Զատուլինի, հենց Ադրբեջանն ու Թուրքիան են խախտել տարածաշրջանում խաղաղությունը՝ ռազմական վրեժխնդրության հասնելու համար, ուստի, նրա կարծիքով, նրանց պետք է հիշեցնել, թե որ պետությունն է հետխորհրդային տարածքում առաջատար երկիրը: Պատգամավորը խոստովանել է, որ ինքը վստահ չէ, թե ինչպես պետք է գործի Մոսկվան, բայց նշել է մի քանի առաջարկվող տարբերակներ, այդ թվում `Հայաստանում դեսանտային գործողություն:

«Հայաստանի ռազմական ներուժի ցուցադրական ուժեղացման տեսքով: ՀԱՊԿ-ին ուղղված դիմումի տեսքով`դեսանտային գործողության միջոցով հայկական` ոչ թե ղարաբաղյան, այլ հայկական տարածքը պաշտպանելու համար միջոցներ ձեռնարկելու անհրաժեշտության պատճառով: Օդային շրջափակումը բացելու ճանապարհով: Անհրաժեշտության դեպքում Վրաստանին պետք է հստակ բացատրել, որ նա պետք է հանգիստ ընդունի, որ անհրաժեշտ ուժերն ու միջոցներն իր օդային տարածքով կուղարկվեն Հայաստան: Այս որոշումը հարկադրված է, քանի որ մենք խոսում ենք Կովկասում գրոհայինների տարածման մասին, որոնցից կտուժեն Ռուսաստանը, Վրաստանը և մնացած բոլորը: Սպառնալիք կա հայ բնակչության մեծ մասի համար, որը պատմականորեն հիշում է այդ տարածքում տեղի ունեցած ցեղասպանությունը: Մենք պետք է քայլեր ձեռնարկենք», - հայտարարել է Զատուլինը:

Բացի այդ, պատգամավորը համաձայնել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այն կարծիքին, որ Ադրբեջանի գործողությունների պատճառով հակամարտությունը դեռ դիվանագիտական լուծում չունի: Պատգամավորը նաև ափսոսանք է հայտնել, որ բանակցային գործընթացն իրականում առաջ չի շարժվում՝ չնայած Ռուսաստանի բոլոր ջանքերին: «Ուստի մենք կարող ենք մասամբ հաստատել, թե ինչ է ասել Փաշինյանը: Հիմա մենք տեսնում ենք, որ ադրբեջանական կողմը փոխում է իր դիրքորոշումը և կողմ է բանակցություններին: Միևնույն ժամանակ, շարունակելով հարձակումը և կուլիսներում անընդունելի պահանջներ առաջադրելը: Բայց արտաքնապես դա կարծես խաղաղության դրսևորում է», - կարծում է Զատուլինը:

Զատուլինը սովորական ռուս քաղաքական գործիչ չէ, նա Ռուսաստանի Պետդումայի ԱՊՀ գործերով, եվրասիական ինտեգրման հանձնաժողովի նախագահի առաջին տեղակալ է, նրա մեկնաբանությունները նշանակում են, որ Ռուսաստանում բարձր օղակներում քննարկվում է Լեռնային Ղարաբաղում իրավիճակի զարգացմանը Ռուսաստանի արձագանքի տարբերակները:

Խոսքը գնում է կամ Ռուսաստանի առանձին ներգրավվածության, կամ՝ ՀԱՊԿ-ին դնելու միջոցով: Խնդիրը բարդ է, անհրաժեշտ է բացել օդային շրջափակումը՝ հարևան Վրաստանի իշխանությունների հետ, որի կեցվածքը հայ հասարակության մոտ արդեն բավական հարցեր է առաջացրել պատերազմի մեկնարկից ի վեր, պետք համապատասխան աշխատանք տանել, որպեսզի իր տարածքով ուժերն ու միջոցներ Հայաստան ուղարկվելու հարցում խոչընդոտներ չլինեն: Հնարավոր է, որ նման աշխատանքներ արդեն իսկ տարվում են:

Բոլորի համար պարզ է, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան խախտել են տարածաշրջանում խաղաղությունը, Ադրբեջանը ռազմական ռևանշի է ձգտում հասնել, իսկ Թուրքիան ուղիղ մասնակցի է թշնամական այդ գործընթացին: Մոսկվան այս վիճակում պետք է գործի ու վստահաբար կգործի:

Մետաքսյա Շալունց