Խոցելի Լուկաշենկոյի վերջին տրիումֆը

Օգոստոս 9-ին Բելառուսում նախագահական ընտրություններ կայացան:
Հիշեցնենք, որ գործող նախագահ, նախագահի թեկնածու Ալեքսանդր Լուկաշենկոն արդեն 6-րդ անգամ մասնակցեց նախագահական ընտրությանը։ Նա Բելառուսի ղեկավարն է 1994 թվականից։

Տեղական ժամանակով կեսօրից հետո Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը հայտարարեց, որ նախագահական ընտրությունները կայացած են՝ ընտրողների կեսից ավելին` այդ պահի դրությամբ 54 տոկոսն արդեն մասնակցել է քվեարկությանը։ Դեռ առավոտյան ընտրական տեղամասերը բացվելուց քիչ անց ԿԸՀ-ն հայտարարել էր, որ օգոստոսի 4-ից սկսված վաղաժամկետ քվեարկությանը մասնակցել է ընտրողների 40 տոկոսը։

Երեկվանից արդեն Բելառուսում համացանցային խնդիրներ կան, արգելափակված են Յութուբը, Սկայպը, բոլոր սոցիալական կայքերը, բացի՝ Տելագրամից:
Համաձայն պաշտոնական էքզիթ փոլի արդյունքների` Բելառուսի նախագահական ընտրություններում 79.7 տոկոսով հաղթել է գործող նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն: Սվետլանա Տիխանովսկայան ստացել է քվեների 6.8 տոկոսը:

Այս ընտրություններին առաջադրվելու մտադրություն հայտնած մի շարք գործիչներ ենթարկվել են հետապնդումների և ձերբակալությունների։ Նրանց թվում է նաև Լուկաշենկոյի հիմնական մրցակիցը համարվող Սվետլանա Տիխանովսկայայի ամուսինը։ Ամուսնու ձերբակալությունից հետո Սվետլանա Տիխանովսկայան հասցրել է գրանցվել նախագահի թեկնածու, ու նրա հանրահավաքներին հազարավոր մարդիկ էին մասնակցում։

Նկատենք, որ սա Բելառուսում կայացած ընտրություններն էին, որոնք ուղեկցվեցին բողոքի ցույցերով: Բելառուսում բողոքի ցույցերի ընթացքում ձերբակալվել էին անգամ ԱՄՆ-ի մի խումբ քաղաքացիներ:

Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն կիրակի օրն ասել է.«Բելառուսում ընտրությունների ընթացքում տեղի ունեցած բողոքի ակցիայի մի խումբ մասնակիցներ, որոնք ամերիկյան անձնագրեր ունեին ձերբակալվել են»: Լուկաշենկոյի խոսքերով՝ Բելառուսում մեծ թվով մարդիկ են ձերբակալվել, որոնք նպատակ ունեին ապակայունացնել իրավիճակը: Նա հավելել է. «Ձերբակալվել են մի խումբ բողոքարարներ, որոնք ամերիկյան անձնագրեր ունեն և նույնիսկ ամերիկացի ամուսիններ, որ աշխատում են ԱՄՆ ԱԳ նախարարությունում»:

Վերջին շաբաթների ընթացքում Բելառուսի կառավարության ընդդիմադիրները մի քանի բողոքի ակցիա են անցկացրել: Այդ ընթացքում ձերբակալվել են տասնյակ մարդիկ այդ թվում նաև Բելառուսի նախագահական ընտրությունների երկու թեկնածուներ: Բելառուսի տարբեր քաղաքներում բողոքի ցույցեր անցկացվեցին։ Ընդդիմության կողմնակիցները էին հավատում էքզիթ փոլի նախնական արդյունքներին, ըստ որոնց՝ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն ավելի քան 81 տոկոս ձայն է հավաքել։

Մինսկում ուժայինները ցուցարարների դեմ լուսաձայնային նռնակներ էին կիրառել։ Քաղաքի կենտրոնում հազարավոր մարդիկ էին հավաքվել։ Հատուկջոկատայինների և ցուցարարների բախումների հետևանքով տուժածներ կան։

Հուլիս 31-ին Բելառուսում, երբ դեռ նախընտրական շրջան էր, ընդդիմադիրներն աննախադեպ մարդաշատ հավաք էին անցկացրել Մինսկում: Դա աննախադեպ մարդաշատ հավաք էր՝ ի պաշտպանություն ընդդիմադիր թեկնածուի
Մինսկում տեղի էր ունեցել հանրահավաք-համերգ՝ ի պաշտպանություն Բելառուսի նախագահի թեկնածու Սվետլանա Տիխանովսկայայի: Ակցիան համաձայնեցված էր իշխանությունների հետ: «Վեսնա» իրավապաշտպան կենտրոնի տվյալներով՝ ցույցի անցակետով անցել էր ավելի քան 60 հազար մարդ: Դիտորդները նկատել էին, որ սա ամենամեծ բողոքի ակցիաներից էր Բելառուսում երկրի անկախացումից ի վեր:

Իր ելույթի ժամանակ ընդդիմադիր թեկնածուն՝ Տիխանովսկայան հայտարարել էր, որ բելառուսցիները ցանկանում են կառավարության խաղաղ փոփոխություն: «Ձեր խղճի դեմ մի գնացեք, ձեր ժողովրդի դեմ մի գնացեք»:

Տիխանովսկայան խոստացել էր ընտրվելու դեպքում հանրաքվե անցկացնել 1994-ի Սահմանադրությանը վերադառնալու հարցով: Այն նախատեսում էր նախագահական ժամկետների սահմանափակում։

Թեկնածուն նաև վստահեցրել էր, որ ընտրվելուց հետո վեց ամսվա ընթացքում կանցկացնի նախագահական նոր ընտրություններ, ինչպես նաև ազատ կարձակի բոլոր քաղբանտարկյալներին:

Այսպես, նախընտրական քարոզարշավը նշանավորվեց Լուկաշենկոյի հակառակորդների փողոցային հավաքներով: Բողոքի ակցիաները սկսվելուց ի վեր ձերբակալվել և կալանավորվել է ավելի քան 700 մարդ:

Գործող նախագահի հիմնական մրցակիցներից մեկը՝ չգրանցված թեկնածու Վիկտոր Բաբարիկոն, ով համարվում է Մոսկվայի թեկնածու, կալանավորվեց. նրան մեղադրում էին տնտեսական հանցագործությունների մեջ: Լուկաշենկոն խոստովանել էր, որ նախկին բանկիրի հետապնդումները սկսվել են իր նախաձեռնությամբ:
Մեկ այլ չգրանցված թեկնածու՝ Վալերի Ցեպկալոն, զավակների հետ լքեց Բելառուսը՝ հայտարարելով, թե իշխանություններն ուզում էին իրեն ձերբակալել: Բաբարիկոյի և Ցեպկալոյի շտաբները միավորվել են Սվետլանա Տիխանովսկայայի նախընտրական շտաբի հետ:

Նույնիսկ բարձր տոկոսներով Լուկաշենկոյի հաղթանակը վերջին ընտրություններում թվում է բավական խոցելի: Թերևս, սրանք վերջին ընտրություններն էին, երբ Բատկան ցուցադրեց իր «հզորությունը»:

Ինչ կլինի ընտրություններից վեց ամիս, մեկ տարի անց՝ ոչ ոք չի կարող կանխատեսել: Լուկաշենկոյի նկատմամբ անվստահությունն արդեն իսկ ակնհայտ է: Իսկ թե երբ դա կստանա առավել ցցուն տեսք՝ կերևա մոտ ապագայում:

Մետաքսյա Շալունց