Ապաշնորհության ու անկարողության ցուցահանդես

Ողջ աշխարհում կորոնավիրուսի համավարակի պատճառով պետությունների կառավարությունները մտածում են, թե ինչպես փրկել իրենց երկրների տնտեսությունները, ինչպես աջակցեն տեղական ձեռներեցներին, որոնք այս պահին պետության, այսպես ասած՝ ողնաշարն են:

Հայաստանում կառավարությունը համավարակի հետևանքների վերացման ուղղությամբ միայն ելույթներ է ունենում: Իրականում գոյություն չունի գործնականում աջակցություն տեղական ձեռներեցներին:

Օրինակ՝ զբոսաշրջության ոլորտը, որտեղ իրավիճակը շատ ծանր են գնահատում ոլորտի պատասխանատուները: Հայաստանի սահմանները փակ են, և թվում էր, թե ներգնա տուրիզմով զբաղվողներին պետք է աջակցել: Բայց պարզվում է՝ ոչ, չկա աջակցություն:
Մարտի 16-ից՝ երկրում արտակարգ դրություն հայտարարելու օրվանից սկսած, Հայաստանում զբոսաշրջությունը, այդ թվում՝ ներքին, մեղմ ասած, վատ վիճակում է։

Զբոսավարներն ու զբոսաշրջային ընկերությունները ուղիղ կերպով զգում են կորոնավիրուսի ազդեցությունը. համավարակի պատճառով քաղաքացիները Հայաստանի տարածքում գործակալությունների միջոցով շրջագայություններ չեն կատարում:
Հիմա ակնհայտ է, եթե այսպես շարունակվի, տուրիստական գործակալությունները փակվելու վտանգի առջև են։ Ինչ են նրանք ստացել պետությունից. կառավարությունը 68 հազար դրամ աջակցություն է հատկացրել: Բայց դա խնդրի լուծո՞ւմ է:

Առանց այն էլ՝ ներքին տուրիզմի հաշվին մեծ գումարներ աշխատել հնարավոր չէ, այդ ընկերություններին: Ընդհանրապես աշխարհում տուրօպերատորներն աշխատում են հյուրանոցների հետ, մինչդեռ Հայաստանում հյուրանոցներն են անմիջապես հաճախորդների հետ՝ առաջարկելով ավելի մատչելի արժեքներ, քան կառաջարկեին տուրօպերատորները»։

Հայաստանում սովորաբար տուր-օպերատորները հյուրանոցների հետ համագործակցելու դեպքում միջնորդավճար են ստանում, բայց այս պարագայում հյուրանոցներն այդ միջնորդավճարը հանում են և մարդկանց ավելի ցածր գին առաջարկում: Այսինքն՝ էլ ինչ ներքին տուրիզմի զարգացման մասին կարելի է խոսել։

Այսինքն, տուրիստական գործակալությունները մնում են անգործ: Իսկ եթե այսպես շարունակվի, և տուրիստականները փակվեն, ստացվում է Հայաստան զբոսաշրջիկ բերելու հարցում պետությունը խնդրի առջև կկանգնի։

Ինչպե՞ս պետք է խնդիրը կարգավորվի, ի՞նչ լուծումներ են սպասում... Հայտնի չէ: Արդյոք կառավարությունը օրենքներ մշակելու մասին մտածում է, թե ինչպես պաշտպանել տուրիստական գործակալություններին, ու հյուրանոցներին։

Այլ կերպ ասած՝ Հայաստանում այս պահին տուրիզմի ոլորտը մնացել է մեն-մենակ՝ ֆինանսական ճգնաժամի հետ: Մեր երկրում այս ոլորտը և նրա հետ փոխկապակցված բոլոր ոլորտները գտնվում են աղետալի վիճակում, բայց ամենավատ վիճակում ակնհայտորեն զբոսաշրջության ոլորտն է:

Պարզ չէ, թե ինչպես պետք է դուրս գալ այս վիճակից:

Բիզնեսը զարգացնելու, երկիրը գովազդելու համար շատ տուրընկերություններ վարկային միջոցներ են ներգրավել և այսօր չեն կարողանում այդ պարտավորությունները կատարել: Այսինքն՝ չկան եկամուտներ, և տուրիստականները ի վիճակի չեն վճարել այդ գումարները:

Պարզվում է, գործընկերությունները դիմում են բանկերին՝ որոշ զիջումների գնալ, սակայն, բանկերը պարտադրում են մարտ ամսից սկսած՝ մինչև օգոստոս ընկած ժամանակահատվածը ե՛ւ մայր գումարը, ե՛ւ տոկոսները վճարել: 

Կարելի է հստակ արձանագրել, որ համավարակի պայմաններում զբոսաշրջության ոլորտը մնացել է մեն-մենակ՝ ֆինանսական ճգնաժամի հետ, իսկ կառավարությունը ցուցաբերում է ապաշնորհության բացահայտ քաղաքականություն: 

Նույն աղետալի վիճակում է ռեստորանային բիզնեսը, որը համաճարակի ամիսներին գտնվում է անկումային վիճակում:

Վերջերս ոլորտի խնդիրները քննարկել էին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Արդյունքը հետևյալն էր՝ հանրային սննդի ոլորտի կազմակերպություններին ամսական կտրամադրվի որոշակի դրամական աջակցություն։

Մինչդեռ ռեստորանների սեփականատերերը կարծում են՝ եթե կառավարության աջակցությունը երկարաժամկետ չլինի, ապա բազմաթիվ բիզնեսներ սեպտեմբերից հետո կդադարեն գործել։

Մետաքսյա Շալունց