ԱՄՆ-ի առաջին ուղիղ հարվածը. Թրամփն էլ «ափերից դուրս եկավ»

Նոր դաժանություններ ու բարբարոսություններ, ըստ ԱՄՆ-ի` «մարդկության դեմ ուղղված վիրավորանք» Աշխարհի ուշադրության կենտրոնում` Սիրիան է, որի Իդլիբ նահանգում օդային հարվածների հետևանքով օրեր առաջ զոհվեցին 80 խաղաղ բնակիչ, այդ թվում՝ 30 երեխա: Իրավապաշտպանները կասկածներ ունեն, որ զինված ընդդիմության վերահսկողության տակ գտնվող այդ տարածքի վրա հարձակման ժամանակ սիրիական բանակը կամ ռուսական օդուժը օգտագործել են քիմիական զենք: Հաղորդվում է, որ օդային հարձակումից հետո մարդկանց մոտ խեղդոց է սկսվել: Սիրիայի ընդդիմադիր շրջանակները մարդկանց լուսանկարներ են հրապարակել, որոնք մահացել են խեղդոցից: Պաշտոնական Դամասկոսը համաձայնել է ոչնչացնել քիմիական զենքը դեռևս 2013-ին՝ Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի մասնակցությամբ ձեռք բերված համաձայնության արդյունքում: Սիրիական կառավարությունը նախկինում հերքել էր քիմիական զենքի օգտագործման մասին պնդումները, սակայն ՄԱԿ-ը և Քիմիական զենքի օգտագործումն արգելող կազմակերպությունը հետաքննություն են իրականացրել և եկել այն եզրահանգման, որ սիրիական կառավարական զորքերը 2014-2015 թվականներին երեք հարձակում են իրականացրել քիմիական զենքի կիրառմամբ: Այս իրադարձություններն էապես փոխեցին Ասադի նկատմամբ` ԱՄՆ նոր վարչակազմի վերաբերմունքը: ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը խստորեն քննադատել է և մարդկության դեմ ուղղված վիրավորանք է որակել Սիրիայում խաղաղ բնակչության դեմ իրականացված հարձակումը, որ ենթադրաբար կատարվել է քիմիական զենքի գործադրմամբ: «Սիրիայում անմեղ մարդկանց, այդ թվում կանանց, փոքր երեխաների ու անգամ հրաշք նորածինների դեմ իրականացված քիմիական հարձակումը, նրանց մահը վիրավորանք է մարդկությանը: Ասադի վարչակազմի այդ զազրելի գործողությունները չեն հանդուրժվի: Երբ դու մահաբեր քիմիական զենքով սպանում ես անմեղ երեխաների ու նորածինների՝ անցնում ես շատ ու շատ կարմիր գծեր, երեխաների այդ տեսարանները շատ են ազդել ինձ վրա, և իմ վերաբերմունքը Սիրիայի և Ասադի նկատմամբ փոխվել է», - հայտարարել է Թրամփը: Սպիտակ տան ղեկավարը Ռուսաստանի մասին որևէ խոսք չի ասել, ավելի վաղ, սակայն, փոխնախագահ Մայք Փենսն ու ԱԳ նախարար Ռեքս Թիլերսոնը հստակ քննադատել էին նաև Կրեմլին: «Որպես հրադադարի ինքնահռչակ երաշխավորներ՝ Ռուսաստանն ու Իրանը բարոյական մեծ պատասխանատվություն են կրում այդ զոհերի համար», - հայտարարել էր պետքարտուղարը, ընդգծելով՝ տեղի ունեցածը ցույց է տալիս, թե «ինչպես է գործում Ասադը՝ դաժանաբար ու անպատկառ բարբարոսությամբ»: «Որևէ կասկած չկա, որ այս սարսափազդու հարձակման համար պատասխանատու է Սիրիայի իշխանությունը՝ նախագահ Ասադի ղեկավարությամբ, և կարծում ենք՝ ժամանակն է, որ ռուսները քննության առնեն իրենց շարունակական աջակցությունը Ասադի վարչակազմին», - ասել է Թիլերսոնը: Երեկ առավոտյան ԱՄՆ-ը, Մեծ Բրիտանիան ու Ֆրանսիան ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի օրակարգ մտցրին Իդլիբ նահանգում քիմիական զենքի օգտագործումը դատապարտող բանաձևի նախագիծ, որով գազային հարձակման ամբողջ պատասխանատվությունը դրվում է Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադի վարչակազմի վրա: Ընդ որում, ՄԱԿ-ում ԱՄՆ-ի դեսպան Նիքի Հեյլին հայտարարեց՝ ԱՄՆ-ը պատրաստ է համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել առանց Անվտանգության խորհրդի որոշմանը սպասելու: «Եթե քայլեր չձեռնարկվեն, այսպիսի հարձակումները կշարունակվեն, Ասադը որևէ պատճառ չունի դրանք դադարեցնելու, քանի դեռ Ռուսաստանը շարունակում է պաշտպանել նրա վարչակազմը: Էլի որքա՞ն երեխա պետք է մահանա, որ Ռուսաստանը վերջապես սկսի անհանգստանալ», - ասաց ամերիկացի բարձրաստիճան դիվանագետը: «Աղերսագին դիմում եմ գործընկերներիս՝ մանրազնին քննել իրենց խոսքերը այս խորհրդում: Մենք շարունակաբար կրկնում ենք միևնույն պնդումները՝ աջակցություն հայտնելով խաղաղության գործընթացին, որը շարունակաբար ոտնահարվում է Ասադի վարչակազմի կողմից», - ընդգծեց Հեյլին: Ռուսաստանը շարունակում է պաշտպանել Ասադին Պաշտոնական Մոսկվան շարունակում է սատարել Ասադին՝ պնդելով, թե Սիրիայի կառավարական զինուժն ընդամենը հարվածել է խոշոր զինապահեստներից մեկին, որտեղ ահաբեկիչները քիմիական զենք են պահել: «Տեղի ունեցածը շատ վտանգավոր և զարհուրելի հանցագործություն է, սակայն, մեր համոզմամբ, սխալ կլինի ժամանակից շուտ պիտակներ կպցնելը», - հայտարարել է Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը: «Ողբերգությունից անմիջապես հետո որևէ մեկը մուտք չի ունեցել այդ շրջան, որևէ մեկը, և համապատասխանաբար ոչ ոք չէր կարող իրատեսական և ճշտված տեղեկություն ունենալ: Ըստ այդմ, ցանկացած տվյալ, որ կարող էր ունենալ ամերիկյան կողմը կամ այլ երկիր, չէր կարող հիմնված լինել օբյեկտիվ նյութերի ու վկայությունների վրա», - ընդգծել է Ռուսաստանի նախագահի խոսնակը: Փոխարտգործնախարար Սերգեյ Ռյաբկովն էլ պնդել է՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդ ներկայացված բանաձևն իրենց համար ընդունելի չէ: «Դրա միակ նպատակն է կատարվածի ողջ պատասխանատվությունը դնել Ասադի վարչակազմի վրա և ավելացնել ճնշումը Դամասկոսի նկատմամբ. սա պետք է հիմնովին փոխվի», - հայտարարել է Ռուսաստանի ԱԳ փոխնախարարը: Սիրիայի արտգործնախարար Վալիդ ալ-Մուալեմը ևս բացառեց իրենց մեղսակցությունը կատարվածին, միաժամանակ ընդգծելով՝ Ասադի վարչակազմը երաշխիքներ է պահանջում, որ միջազգային հետաքննությունը կլինի անաչառ և չքաղաքականացված: Ամերիկյան առաջին ուղիղ հարվածը` Ասադի ուժերին ԱՄՆ-ը տասնյակ հեռակառավարվող հրթիռներով հարվածել է Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադի ավիաբազաներից մեկին` արձագանքելով այս շաբաթ ավելի վաղ այդ երկրում քիմիական զենքի գործադրմամբ հարձակմանը, որի հետևանքով տասնյակ խաղաղ բնակիչներ էին զոհվել: Սիրիական քաղաքացիական պատերազմի վեց տարիների ընթացքում սա ամերիկյան առաջին ուղիղ հարվածն է Ասադի ուժերին: Սա նաև ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի ամենանշանակալից և հնարավոր հեռուն գնացող հետևանքներով քայլն է ռազմական բնագավառում, որը կարող է Ռուսաստանի կողմից հակազդեցության պատճառ դառնալ: Անմիջապես ամերիկյան հարվածից առաջ ռուսաստանյան դիվանագետները զգուշացրել էին, որ եթե ԱՄՆ-ը ձեռնարկի նման «արկածախնդիր և ողբերգական քայլ», դրա «բացասական հետևանքների» ամբողջ պատասխանատվությունը կկրի Վաշինգտոնը: Միջերկրական ծովում գտնվող ամերիկյան ռազմանավերից ավելի քան 60 Tomahawk հրթիռներ են արձակվել Սիրիայի արևմուտքում գտնվող «Շայրաթ» ռազմաբազային: Ամերիկյան պաշտոնյաները հայտարարել են, որ թիրախավորվել են սիրիական ռազմական ինքնաթիռները, վառելիքի պահեստները և թռիչքագոտիները: Թրամփը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ը թիրախավորել է հենց այն ավիաբազան, որը Սիրիայի իշխանություններն օգտագործել են քիմիական զենքով հարվածը հասցնելու նպատակով: ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Ռեքս Թիլերսոնը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ի կողմից Սիրիային օդային հարվածներ են հասցրել միջազգային գործընկերների հետ այդ գործողությունները համաձայնեցնելուց հետո: ԱՄՆ-ի թիրախավորած բազան մեծ դեր ուներ «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման դեմ պայքարում: Ինչպես նկատում ենք, սիրիական ճգնաժամը` ԱՄՆ-ՌԴ մակարդակում` նոր լարում ստացավ: Սիրիայում օրեր առաջ օդային հարվածներն ու զոհերը` լիովին իրավիճակ փոխեցին, ինչի արդյունքում ռուս-ամերիկյան հարաբերությունները կարող են թևակոխել նոր լարվածության փուլ: Մետաքսյա Շալունց