Խայտառակ օրենքն ընդունվեց, ում գլուխը կթռնի առաջինը
Չնայած արտակարգ դրությամբ պայմանավորված հանրային կյանքի տարբեր ոլորտներում կիրառվող սահմանափակումներին` Ազգային ժողովն երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունեց «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» աղմկահարույց օրենքը: Այս օրենքի վտանգավոր կետերի մասին խոսվել է բազմիցս, նշվել, որ այն կարող է կուլակաթափության գործիք դառնալ իշխանության ձեռքին և օգտագործվել որպես քաղաքական մահակ: Օրենքը նախատեսում է, որ պետությունը իրավունք ունի պետականացնել այն գույքը, որի արժեքը գերազանցում է 50 մլն դրամը և սեփականատիրոջ ունեցած օրինական եկամուտներով դրա ձեռբերումը չի հիմնավորվում: Ընդ որում կոռուպցիայի դեմ պայքարի անվան տակ «ապօրինի ծագում ունեցող» գույքը կարող է բռնագանձվել անգամ առանց դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած և մեղքը հաստատող դատավճռի:
Դատախազությունը կարող է անձի գույքի մասով ուսումնասիրություն սկսել ոչ միայն այն դեպքում, երբ նա արդեն ուժի մեջ մտած դատավճռով դատապարտվել է կատարված հանցանքի համար, այլև եթե ներգրավվել է որպես մեղադրյալ:
Ըստ օրենքի` ցանկացած պարագայում, եթե դատախազությունը ունի «հիմնավոր» կասկած, կարող է սկսել ուսումնասիրություն։ Կյանքը շատ վացուց ցույց է տվել, որ դատախազությունը միշտ ունենում է հիմնավոր կասկածներ այն դեպքերում, երբ օրվա իշխանությունը այս կամ այն անձի հետ հարցեր է ունենում: Այդպես եղել է միշտ, այդպես է նաև այժմ:
Ընդ որում` սեփականատերը պարտավորվում է հիմավորել իր գույքի ձեռքբերման օրինականությունը և ապացուցել, որ ինքն անմեղ է: Այսինքն` ոչ թե դատախազությունն է պարտավորվում ապացուցել անձի մեղավորությունը, այլ անձը` իր անմեղությունը: Ստացվում է, որ եթե ինչ-որ մեկը չի պահպանել իր գույքի օրինական ձեռբերմանն առնչվող բոլոր ապացույցները, ցանկացած պահի կարող է հայտնվել կասկածյալների ցուցակում: Աբսուրդն հասնում է այնտեղ, որ անգամ երրորդ անձի կողմից ձեռք բերված ապօրինի գույքը ենթակա է բռնագանձման: Բռնագանձում չի կատարվի միայն այն դեպքեւմ, եթե դատարանում ապացուցվի, որ նա գույքը ձեռք բերելիս չգիտեր և ողջամտորեն չէր կարող իմանալ գույքի՝ ապօրինի ծագում ունենալու մասին: Այլ կերպ ասած, եթե կամայական երկու բանսարկու գնան դատարան և հայտնեն, թե իրենք ժամանակին սեփականատիրոջ ականջին ծածուկ շշնջացել են, որ իր կողմից ձեռբերվող գույքը անօրինական է, սակայն նա անտեսելով գնել է, ապա դատարանը հիմք կունեա բռնագանձում կատարելու: Պատկերացնում եք` խոսքն ինչի մասին է: Դիցուք մարդը եկել է Հայաստան և ուզում է սեփական օրինական փողերով տուն կամ հողակտոր ձեռքբերել`ինչ-որ գործ սկսելու համար: Նա ստիպված պիտի անձնական հետաքննություն վարի, համոզվի, որ գույքն ունի օրինական ծագում, նոր գնում կատարի, որպեսզի հետագայում քաշքուկների և խնդիրների մեջ չընկնի: Նման դրույթն ուղղակի կատաստորֆիկ հետևանք կունենա ներդրումային միջավայրի վրա, որովհետև որևէ մեկը չի ուզենա փողով պրոբլեմ գնել:Գույքի օրինական ծագումը ճշտելը չի կարող գնորդի խնդիրը լինել, դա վաճառողի և գործարքը գրանցողի խնդիրն է: Փաստացի`օրենքը դամոկլյան սուր է ոչ միայն ապօրինի , այլ նաև օրինական ճանապարհով գույք ձեռբերողի և փաստացի բարեխիղճ գնորդ հանդիսացող քաղաքացու համար:
Հատկապես այժմ, երբ տնտեսական համակարգերը ողջ աշխարհում փլուզվում են, երբ աշխարհը խոսում է գլոբալ ճգնաժամի պայմաններում ձեռնարկատիրական գործուենության առավել բարենպաստ պայմաններ ստեղծելու մասին, Հայաստանի հեղափոխական իշխանությունները` Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ օրենքի ուժով տնտեսական գործունեության խոչընդոտներ են ստեղծում:
Հայկ Դավթյան
Հետևեք մեզ Viber-ում
