Ուժգին հարված՝ ընդդեմ ռուս-թուրքական տանդեմի

Օրերս ուշագրավ իրադարձություն տեղի ունեցավ ԱՄՆ Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատում և Սենատի սպառազինությունների հարցերով հանձնաժողովներում: Այստեղ կոչ արեցին Սպիտակ տանը ռուսական արտադրության S-400 զենիթահրթիռային ՀՕՊ համակարգերի գնման համար պատժամիջոցներ կիրառել Թուրքիայի դեմ:

Հիշյալ հանձնաժողովները պահանջեցին նաև արգելել ամերիկյան արտադրության F-35 կործանիչների մատակարարումը Թուրքիային: Թուրքիայի կողմից S-400-ների ձեռքբերումը սպառնալիք է համարվում F-35-ի ծրագրին: Բացի այդ հանձնաժողովները առաջարկել են արգելել Թուրքիայի կողմից Ռուսաստանի հետ ցանկացած տեսակի ռազմական համագործակցությունը:

ԱՄՆ-ն հնարավոր է Թուրքիայի նկատմամբ պատժամիջոց կիրառի Ռուսաստանի հետ իրականացվող «Հյուսիսային հոսք 2» և «Թուրքական հոսք» գազատարի ծրագրերի պատճառով: ԱՄՆ Պետքարտուղար Մայք Պոմպեոն նոյեմբերի 26-ին հայտարարել էր, որ ԱՄՆ-ի համար մտահոգիչ է Թուրքիայի` C-400 համակարգերի հետ կապված քայլերը և հավելել, որ շարունակում են Թուրքիայի հետ բանակցությունները ռուսական ՀՕՊ համակարգերի խնդրի լուծման շուրջ:

Երեկ, ԱՄՆ սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը հավանություն տվեց Թուրքիայի դեմ պատժամիջոցներ կիրառելու մասին օրինագծին՝ Ռուսաստանից С-400 համակարգերի գնման պատճառով: Համապատասխան փաստաթուղթը տեղադրված է Կոնգրեսի կայքում:

Սահմանափակումներն առաջարկվում է մտցնել 2017 թ.-ի ամռանը ընդունված «Ամերիկայի հակառակորդներին պատժամիջոցների կիրառմամբ հակազդելու մասին» օրենքի համաձայն: Օրինագիծը նախատեսում է Անկարային ամերիկյան զենքի վաճառքի սահմանափակում և պատժամիջոցների կիրառում պաշտպանության նախարարի, ֆինանսների նախարարի և Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետի նկատմամբ: Բացի այդ, առաջարկվում է սահմանափակումներ մտցնել Սիրիայում ռազմական գործողությունների համար թուրքական բանակին զենք մատակարարող երկրների նկատմամբ: Այժմ փաստաթուղթը պետք է հաստատվի սենատի և ներկայացուցիչների պալատի կողմից, որից հետո ստորագրվի ԱՄՆ նախագահի կողմից:

Ավելի վաղ Պենտագոնի ղեկավար Մարկ Էսպերն անհանգստություն էր հայտնել Ռուսաստանի հետ Թուրքիայի մերձեցման վերաբերյալ: Նա նաև նշել էր, որ Անկարան հեռանում է ՆԱՏՕ-ից:

Ստացվում է, որ ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը հաստատեց օրինագիծը, որով Թուրքիայի դեմ պատժամիջոցներ կկիրառվի՝ Ռուսաստանից С-400 համակարգերի գնման համար, ինչպես նաև Ռուսաստանի դեմ՝ Սիրիային օգնելու համար, գրում է РИА Новости գործակալությունը: Օրինագիծը նախատեսում է Անկարային ամերիկյան զենքի վաճառքի սահմանափակումն, ինչպես նաև պատժամիջոցների կիրառում պաշտպանության նախարարի, ֆինանսների նախարարի և Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետի նկատմամբ: Բացի այդ, առաջարկվում է սահմանափակումներ մտցնել Սիրիայում ռազմական գործողությունների համար թուրքական բանակին զենք մատակարարող երկրների նկատմամբ:

Փաստաթղթի ընդունումից հետո՝ պետքարտուղարը 30 օրվա ընթացքում Պենտագոնի և Ազգային հետախուզության գործակալության ղեկավարների հետ միասին պետք է Սենատին տրամադրի ռուսաստանցիների ցանկը, ովքեր օրենքի ընդունման պահին կամ դրանից հետո «դիտավորյալ արտահանել, տեղափոխել կամ այլ կերպ ֆինանսական, նյութական կամ տեխնիկական աջակցություն են ցուցաբերել Սիրիային, որը սիրիական կառավարության համար օգտակար է եղել պաշտպանական հոդվածները լուսաբանելու համար»: Ներկա պահին օրինագիծը պետք է հաստատվի Սենատի և Ներկայացուցիչների պալատի կողմից, որից հետո ստորագրվի ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից:
ԱՄՆ Կոնգրեսում Թուրքիայի դեմ պատժամիջոցների մասին քննարկումները չեն ազդի С-400-ների հարցով Անկարայի ծրագրերի վրա, նա կշարունակի այդ համակարգերի տեղադրումը, ասել է Թուրքիայի նախագահի մամուլի քարտուղար Իբրահիմ Կալինը։

Նրա խոսքերով՝ ՆԱՏՕ-ի երկրները, որոնք նախկինում Թուրքիայի հարավում հակահրթիռային Patriot համակարգեր էին տեղադրել Անկարայի խնդրանքով, հետագայում հանել են դրանք այնտեղից։ «Մենք շատ ջանքեր ենք գործադրել, սակայն ստիպված ենք եղել գնել С-400-ները»,- նշել է նա։ Կալինը հավելել է, որ Թուրքիային ամերիկյան նորագույն F-35 ռմբարկուների մատակարարման թեման «վաղուց դուրս է եկել տեխնիկական կամ պաշտպանական հարթությունից, կոնգրեսականները այն ամբողջովին քաղաքականացրել եւ ներքին քաղաքականության գործիքի են վերածել»։
Իր հերթին Էրդողանը հայտարարել է, որ Թուրքիան չի հրաժարվի ռուսական С-400 համակարգերից հանուն ամերիկյան Patriot-ների: «Մենք չենք կարող հրաժարվել С-400-ից, որպեսզի գնենք Patriot-ը: Այս էջը փակ է: Բայց եթե ԱՄՆ-ն հարմար պայմաններ առաջարկի, մենք կգնենք նաև նրանց համակարգերը, որովհետև ցանկանում ենք ավելի բազմազան դարձնել մեր ՀՕՊ համակարգերը»,-ասել է Էրդողանը: Թուրք առաջնորդի խոսքով՝ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը Լոնդոնում կայացած ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովի ժամանակ զարմանք էր արտահայտել, որ Թուրքիան, լինելով ՆԱՏՕ-ի անդամ, գնել է ռուսական С-400-ներ: «Ես պատասխանեցի՝ «Ես քեզնից պիտի հարցնե՞մ, թե ումից ինչ պիտի գնեմ»,- պատմել է Թուրքիայի նախագահը:

Վաշինգտոնն էլ իր դիրքորոշումն է պնդում. ԱՄՆ-ն կարծում է, որ Թուրքիան պետք է ազատվի ռուսական C-400 հակաօդային պաշտպանության համակարգերից, նշել է ԱՄՆ ռազմական գերատեսչության ղեկավարի օգնական Ջոնաթան Հոֆմանը: «C-400-ների հարցում մեր դիրքորոշումը հետևյալն է՝ եթե Թուրքիան ցանկանում է վերադառնալ շարքեր, սկզբից պետք է ազատվի C-400-ներից: Սա չի նշանակում, որ նրանք կարող են դա փակ տեղում պահել, Թուրքիան պետք է ազատվի այդ զինատեսակից»,- ասել է Հոֆմանը ճեպազրույցի ժամանակ:

Նա նշել է, որ Պենտագոնը դեռևս չի տեսնում «ոչ մի նշան, որ նրանք (Թուրքիան) փոխել են իրենց ուղղությունը և ձգտում են շարժվել այլ ուղղությամբ»: Նախարարի օգնականը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն և ՆԱՏՕ-ն անհանգստացած են Թուրքիայի կողմից C-400-ների գնման խնդրով և Թուրքիայի՝ հնարավոր հեռացումով F-35 կործանիչների ծրագրից, ինչպես նաև լրջորեն մտահոգված են Թուրքիայի ներխուժումով Սիրիայի տարածք: «Բայց մենք հուսով ենք համոզել և հասկացնել նրանց, որ նրանց համար առաջ շարժվելու ուղին աշխատանքն է ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի հետ: Դա ավելի լավ է, քան այլ ճանապարհով գնալը»,- ընդգծել է Հոֆմանը:

Մետաքսյա Շալունց