Այս ամենը Արցախի շուրջ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և Ռոբերտ Քոչարյանի միջև 1997 թվականին ծագած վեճի արդյունքն է .Արթուր Ղազինյան

Հարցազրույց Մեկ Հայաստան կուսակցության նախագահ Արթուր Ղազինյանի հետ:/մաս 1-ին

-Սկսենք Արցախի թեմայից:Հայտնի է Մամեդյարովի հայտարարությունը,շատ կտրուկ եք արձագանքել,ասելով,որ մեր իշխանությունները պարտավոր են Արցախի հետ կապված հայտարություններ անել, այս հարցում պատրաստ են,թե՞ ոչ,պետք է հասկանանք ,թե այս իշխանության համար կարմիր գիծը որն է,դուք դա պնդո՞ւմ եք: Հրանտ Բագրատյանը Արցախի թեմայով ասաց,որ միամտություն է կարծել,որ հարցը միայն Արցախի մասին է,եթե իրականում կա Արցախի շուրջ ծրագիրը,նկատի ունենալով տարածաշրջնային զարգացումները,ուրեմն խոսքը նաև Սյունիքի մասին է:

-Արցախի նկատմամբ վարվում է ընդգծված քաղաքականություն,արդեն նկատելի է դառնում,որ եթե ինչ-որ իշխանություն Արցախի հարցում որոշի գնալ վերջնական լուծման ,ապա նա պետք է անի երկու հիմնական գործողություն`Արցախի հերոսամարտի հեղինակազրկումն է և երկրոդը`Արցախ-Հայաստան սեպ խրել,որպեսզի նախ դիմադրությունը շատ չլինի Արցախում,ապա Հայաստանի ներսում սպասվող լուծումներում դիմադրություն չլինի:Ես չեմ ուզում հավատալ,որ այսօրվա իշխանությունները որևէ հանձնառություն ունեն Արցախի հարցում ինչ-որ կարևոր և վերջնական լուծումների գնալու ,բայց պետք է պատրաստ լինենք ամեն րոպե դիմադրություն ցույց տալու և հայկական շահի ,որի մեջ նաև մտնում է Արցախի հանրապետության և համայն հայության շահը,Արցախյան հակամարտության կարգավորման գնալու համար:Եթե այսօրվա իշխանությունը հավատարիմ մնա իր պոպուլիստական գերդոզավորված քաղաքականությանը և ուղենիշերի փոխարեն սահմանի թիրախներ,ինքը դա հետևողականորեն անում է,ապա այդ դեպքում բավական դժվար իրավիճակում կհայտնվենք,և այդ ուղղությամբ պետք է սկսենք ներքին քաղաքական կոնսոլիդացիան :

-Ինչո՞ւ դուք հայտարարեցիք,որ այսօրվա իշխանությունը պարտավոր է ասել,թե ինչ վիճակում է գտնվում Արցախը,այսինքն՝վտանգ տեսնո՞ւմ եք:

-Հայաստանի ներքին քաղաքականության մեջ Արցախը միշտ ունեցել է անկյունաքարային նշանակություն, Արցախի հիմնախնդրի շուրջ իշխանության են եղել,Արցախի հիմնախնդրի առնչությամբ իշխանություն են թողել,Արցախը մշտապես եղել է հայկական երրորոդ հանրապետության և պետականության կարևորագույն հենասյունը:Որևէ իշխանություն,որը չունի կամ եթե ունի և չի կիսվում իր տեսլականով,թե ինչպես է պատկերացնում Արցախի հարցի կարգավորումը,դա պետք է բացառել,որվհետև նախկին բոլոր իշխանությունները 1998-ից հետո հայտարարել են,որ Արցախը Ադրբեջանի կազմում չի լինելու:Դա կարմիր գիծ էր,դրանից հետո բանակցություններ չէին վարվում:

-Ինչո՞ւ պետք է Նիկոլ Փաշինյանը չասի դրա մասին:

-Ես շատ կուզեմ,որ ասի,որ մենք վստահ լինենք ,որ դա հստակ արտահայված դիրքորոշում է:

-Արցախի դավադրության մասին խոսեց:

-Դավադրություններ փնտելը այսօրվա իշխանության ձեռագիրն է,նրանք ցանկացած գործընթաց,որը չի տեղավորվում իրենց հռչակաման տրամադրությունների ,տրամաբանության մեջ,նրանք համարում են դավադրություն:Բավական վտանգավոր է պետության ղեկավարի շուրթերից արտահայտել միտք ,որ Արցախում նախապատրաստում են դավադարություն,որպեսզի պատերազմ սկսվի ,հողեր կորցնեն և այդ կորստի համար մեղադրեն այսօրվա իշխանություններին:Չկա Արցախում որևէ հայ,որևէ բանակիչ,Հայաստանում որևէ բնակիչ ,որ իշխանության համար պայքաքում գնա նման ստոր քայլի:Բանակի հենսուներ հանդիսացող մարտական բավական հաջողված ուղի անցած գեներալների հեռացումը բանակից կարծես թե ստեղծում են իրավիճակ,որ բանակի դիմադրողականությունը և մարտունակությունը թուլանա:

-Հայտարարեց դատարանները շրջափակելու մասին,կարող ենք ասե՞լ,որ վեթինգ ասելով մեղմացրեց:

-Խոսենք այն մասին,թե ինչ նպատակ է հետապնդում,ինչ նպատակի էփգտում Փաշինայնը հայտարրելով անցումային արդադատության կամ վեթինգի մասին:Եթե հավատանք այն լուրերին,որ այսօր կան,դա ցուցակն է,որ կա այսօր վարչապետի սեղանին,դա դատավորեների ցուցակն է,որնցցի նա նպատակ ունի ազատվել:

-Կա՞ այդ ցուցակը:

-Ես հակված եմ հավատալու ,որ կա,որովհետև եթե ցուցակում նշված մարդիկ ինքնակամ հրաժարվեն,դիմում գրեն դուրս գան,ապա որևէ վեթինգ,գործընթաց տեղի չի ունենա:Վեթինգի թեման բարձրացավ այն ժամանակ,երբ դատարանը ընդունեց մի որոշում,որն այնքան էլ հաճելի չէր Նիկոլ Փաշինյանի համար:Հետագայում,երբ ավելի հաճելի որոշում ընդունվեց իր համար,վեթինգի թեման կարծես այդքան էլ ակտուալ չդարձավ:

-Երկրորդ նախագահի խափանման միջոցը փոխելու մասին եք ասո՞ւմ:

-Հատկապես,և Իմ քայլը դաշինքը սկսեց խոսել ,որ վեթինգի մասին օրենք չի լինելու,որ անցումային արդարադատություն առանձնապես չեն կիրառելու,կփորձեն կոսմետիկ ձևով դատական համակարգը փոխել:

-Մի անձով է պայամանվորված այս ողջ իշխանության քաղաքականությունը,ամեն ինչ կախված է նրանից,թե այդ անձին կդատեն,կազատեն:

-Ինձ մոտ տպավորություն է,որ մենք դռևս գտնվում ենք 1997-ին ծագած մեծ վեճի հանգուցալուծման պրոցեսում և 2008-ի և 2018-ի իրադարձությունները 97-ին ծագած վեճի ,երկու քաղաքական թիմերի և լիդերների միջև ծագած և դեռևս չհանգուցալուծված վեճի մեջ:Սա փաստացի մեր ժողովրդի հետ որևէ առնչություն չունի,փաստացի մեր ներքին քաղաքականության հետ մեծ աղերս չունի,սա ընդամենը երկու քաղաքական թիմերի,լիդերների միջև միջանձնային,հատկապես Արցախի շուրջ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և Ռոբերտ Քոչարյանի 1997 թվականին ծագած վեճն է,որի արդյունքում Լևոն Տեր-Պետրոսյանը հրաժարական տվեց:

-Բա ասո՞ւմ եք կապ չունի մեզ հետ,դա ուղիղ կապ ունի:

-Խոսքը ներքին քաղաքականության , ապագայի մասին է,երկրի վիճակի,տնտեսությունը զարգացնելու,ներքին և արտաքին անվտանգության մեխանիզմներն առաջարկելու մասին է :

-Իրենք առաջարկում են տեսլական:

-Ինչ տեսլական,ես շատ եմ ուզում իմանալ այդ տեսլականի մասին:

-Պատերազմ կամ խաղաղություն:Վատ ես ապրելու Սերգո ջան,քանի դեռ Արցախի հարցը չի լուծվել: Հիմա չեն ասում,բայց նույն տրամաբանությունը շարունակվում է:

- Իմ երկար և խորը վերլուծության արդյուքնում եկել եմ այն եզրակացության,որ սա ամեն դեպքում 22 տարի ընթացող Արցախի շուրջ դիրքոշումների արդունքն է,որը հետո վերածվեց միջանձնային խնդիրների: Հասարակական այս անտոգոնիզմը,որն առկա է իրենց նկատմամբ և ի վերջո Նիկոլ Փաշինյան երևույթի գոյությունը,որը պայամանավորված է նախկին իշխանություների հանդեպ ունեցած մեծ անտոգոնիզմով …

-Ասել էիք,որ Նիկոլ Փաշինյանը լրագրող է և փայլուն տիրապետում է տեղեկատվական աղմուկին ,էֆֆեկտների և շատ լավ դա բանեցնում է:

-Դա բնական է,որովհետև ընդդիմությունը պետք է խոսի,իշխանությանը քննադատի,իշխանության դեմ հավաքի տեղեկատվություն,եթե չկա,հորինի,ամեն դեպքում դա ձեռագիր է եղել,բայց դա իշխանությունը պետք է գիտակեցեր և իր հակառակ քարոզչական կամպանիան կազմակերպեր :Մեղադրել ,թե ինչու էր ընդդիմությունը և ղեկավարը, փողոցում գտնվող հիմնական ակտիվը ինչու են ենթարկում մանիպուլացիաների և խեղաթյուրում իրականությունը…լավ են անում,դուք էլ իշխանություն եք ,իշխանությունը պատասխանատու է ցանկացած իրավիճակի համար:

-Ազնիվ լինելը ավելի գերադասելի է:Վաղեմության ժամկետի մասին ասացիք,հիշեցի,որ հրապարակում եղավ,որ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի մերձավորները հողակտորներ ունեն,չնայած վաղեմության ժամկետը անցել է,բայց այդ ամենը պետք է վերդարձնեն:

-Տեղի են ունենում և վերջում պարզվում ,որ վաղեմության ժամկետն անցած է,այսինքն՝քրական պատասխանատվության ենթարկելու հիմքեր չկան:

-Ասում են՝մենք այդ ամենը ետ ենք վերադարձնելու:

-Թող փորձեն գործող իրավական իրավակարգավորումների շրջանակնում ,եթե կպահպանվեն կանոնները օրենսդրության սահմանված պայամաններում անել,դա կլինի իրավական գործընթաց ,որը դատական կարգով կներկայացվի և կապացուցվի:Հրապարակային գործընթաց է,գաղտնիության պայմաններում չի կարող իրականացվել, խոսում ենք ընդամենը էպիզոդների մասին:Պետք է ցույց տալ,որ ընթանում է գործընթաց իրենց համար կարևոր և կենսական նշանակություն ունեցող ,մինչև վերջին կոպեկը ժողովրդին վերադարձնելու թեզի կյանքի կոչման առումով:Պարբերաբար տեղեկատվություն են նետում հանրությանը,որ տեսեք՝այսպիսի օլիգարխի,նախկինում հասարակության կողմից չսիրված սուբյեկտի պարագայում նման խնդիրներ ենք հայտանաբերել,ցույց տալ,որ ընթանում է գործընթաց,որ այդ հայտարարված թալանը վերադարձվում ժողովորդին:Տեղի կունենա ,նշանակում է իշխանությունը աշխատել է գրագետ,ճիշտ ,կարողացել է գտնել այն տեղերը,որտեղ խախտումներ են եղել,եթե չէ,ապա թող իշխանությունը պատասխան տա,որ կամ ստել է,կամ չեն կարողացել բացահայտել:Մարդիկ իրականում սպասում են դրան,թե երբ է վերջապես իրենցից թալանված ետ գալու:

-Որտեղի՞ց՝գրպանից,տանից,բակից:

-Հարցրեք այն մարդկանց,ովքեր երկար տարիներ ասել են մեր ժողովրդին,որ ձեզանից թալանված փողը պետք է վերադարձվի:Մարդիկ սպասում են,թե երբ է վերադարձվելու:

-Մարդիկ չեն ուզում աշխատել:

-Դա մի քիչ սուբյեկտիվ է՝կան մարդիկ,որոնք չեն ուզում,կան մարդիկ,որոնք ուզում են,կան,որոնք մեղավերներ են փնտրում,թե իրենք ինչի են վատ ապրում:Մեղավորները բազմաթիվ են ՝և Իրանի պատժամիջոցները ,և ԱՄՆ քաղաքականությունը,գլոբալ տաքացումը:Մեզ մոտ մարդիկ հակված չեն իրենց մեղավոր ճանաչել,բոլորը և ամեն ինչ մեղավոր են,բացի իրենցից:Սա յուրաքանաչուրիս է բնորոշ,իրականում ,որ ավելի խորը նայենք,միգուցե մենք ենք մեղավոր,եթե փորձենք գտնել մեղավորներ,պետք է մենք ինքներս պատժենք,գտնել մեղավորներ, թիրախներ սահմանել,դա մեզ ոչ մի տեղ չի տանում,մենք չենք ունենալու այն արդյունքը ,ինչին ձգտում ենք :

-Վեթինգի մասին խոսելով ,ասել եք ,որ շեղող օրակարգ է,համոզվեցիք:Արդարադատության նախարարը խոսեց գույքի բռնագանձման հետ կապված:

-Հարցին կմոտենամ մասնագիտորեն: Մեկի մեկի հետ կապ չունի,մեկը արդեն գործող դատավորների մասին է,իրենց պատկերացումներով վեթինգի ենթարկելու մասին, մյուսը հանցավոր ճանապարհով գույքի բռնագանձման մասին է,կամ դրա հիման վրա ընդունված օրենքների մասին է:Վեթինգը բավական բարդ և դժվար կիրառելի գործիքակազմ է ,լրաջագույն խնդիրներ ունի Սահմանադրության և գործող օրենսդրության հետ, պետք է լինելու համալիր փոփոխություններ իրականացնել գործող օրենսդրության և,իսկ առանց մեղադրական ակտի հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գույքի բռնագանձման առումով ներկայացվել է հանությանը որպես մի ինստրումենտ ,որով պետք է վերադարձվեն թալանված փողերը՝այս առումով ձեռք բերելով հասարակության մեջ որոշակի համաձայնություն,որ եկեք այս օրենքը ընդունենք,որ գնանք այն թալանված փողերը բերենք:Դա քաղաքական պոպուլիզմի վերջն է,մարդկանց չենք բացատրել,որ այդ օրենքը,միջազգային պրակտիկան վերաբերվում է բացառապես միջազգային բնույթի,ցանցային հանացագործություններին՝նարկոթրաֆիկի,փողերի լվացման,զենքի առևտրի, մարդկանց առևտրի և այլ տարբեր միջազգային հանցագործությունների վերաբերյալ արդեն բացահայտված և պատասխանատվության կանչված սուբյեկտի և մերձավոր անձանց վերաբերյալ է:Եթե կա մեկը,ով արդեն իսկ դատապարտվել է,նրա մեղքը ապացուցված է փողերի լվացման,զենքի առևտրի և այլն գործով, ապա նրա մերձավորներին կարող են ասել՝այս գույքը քեզ որտեղի,չկարողանա հիմանվորել,նոր կհամարեն,որ դա արդեն հաստատված և հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գումարների ետբաշխման մեխանիզմ է աշխատել:Այս պարագայում արդեն կգնա բռնագանձում,սական սա որևէ աղերս չունի այն քաղաքականության հետ,որը որ հռչակել է այսօրվա իշխանությունը:Փաշինյանին մինչև վերջ չեն ներկայացրել, որ այն նպատակը,որ դրել է իր առջև, այս գործքակազմը չի լուծում,որ ոչ մի միջազգային կազմակերպություն,հատկապես Վենետիկի հանձնաժողովը ,որը շատ լավ ծանոթ է մեր Սահամանդրությանը,որին չեն ներկայացրել փորձաքննության ,չի ընդունելու:Շատ լավ հասկանով,որ կստատան բացասական եզրակացություն և չի դրվել հանրային քննարկման,ինչու չի դրվել,պետք է ներսում կոնսեսուսը ձևավորել ,որ սա պետք է ,նոր ուղարկել միջազգային փորձաքննության:Ստացվում է,որ այսօրվա իշխանությունը իր քաղաքականության նկատմամբ միջազգային համաձայնությունը գերադասում է ներսում ունեցած համաձայնությունից:Ավելի լավ է դրսում պայմանավորվեմ,դրսում ասեն՝լավ է,կբերեմ ներսում կիրականացնեմ:Այսպիսի քաղաքականություն է,որը տապալվելու է ,այդ օրենքի դրույթներին ծանոթ չեն,չեն խորանում դրանում առկա իրավակարգավորումների մեջ,մի բան կարող եմ փաստել, ,որ այն տեսքով ,որ իրենք են պատկերացնում,և այն նպատակը ,որ իրենք են հետապնդում,սույն օրենքը չի լուժելու:

-Ժամանակի առումով խնդիր լուծեցին,հանրությանը ասացին՝գույքի բռնագանձում կլինի,ովքեր թալանել են ,կվերցնենք:Սա անգրագիտության արդյունք է ,թե՞ մանիպուլյացիա:

-Իրականության մեջ պետության ղեկավարը պարտավոր չէ լինել բարձր որոկի մասնագետ,խոսքը նրա իրավական խորհրդակաների,ոլորտի իրավաբան պատասխանատուների մասին է,որ պարտավոր են ամբողջ ծավալով տեղեկատվությունը ներակայացնել պետության ղեկավարին,որը կընդունի քաղաքական որոշումը:Չգիտեմ՝արդյո՞ք ներկայացված է ամբողջապես,որ գիտեք պարոն Փաշինյան,այս նախագիծը ,այս կոնցեպտը ,որ ուզում ենք անել,կընդունվի միջազգային կառույցների կողմից,բայց դա չի կարող կիրառելի դառնալ նախկինում կոռուպցիոն կասկածանքով, կոռուպցիայով ձեռք բերված գույքի բռնագանձման համար,պետք է ունենանք հաստատված փաստ: Փաստական հանագամաներ են պետք ,որոնք կապացուցվեն քրեական գործի շրջանակներում,կա աղբյուրը,որտեղից գողացված է,կա քրեական գործ ,ուսումնասիրենք ,պարզենք,եթե եղել է նման բան,առաջինը ես կպահանջեմ,որ ենթարկենք քրեական պատասխանատվության:

-Իրենք ասում են՝դուք ունեք եռահարկ տուն,ներկայացրեք ձեր 20 տարվա եկամուտները, ունենք նման եկամուտ,հարկ վճարե՞լ եք:

-Իրավունք չունեն դա անելու, չէ որ մենք իրավական պետության մեջ ենք ապրում,դա դնենք մի կողմ :

-Իրավական պետության մեջ ենք ապրում,բայց ասում ենք՝գնացեք դատարանները շրջափակեք:

-30 հոդվածի խախտում է տեղի ունեցել,այս կոչը իրականացնողների մոտ,իրենք պետք է ենթարկվեն պատասխանատվության ,և կոչ անողը,և այդ կոչին ենթարկվողները, Հայաստանում նմանատիպ որևէ բան պետք է բացառել:Ասեմ ավելին՝ իմ խորին համազմամբ Փաշինյանն ամեն ինչ կտար,որ այդ խոսքերը ասած չլիներ:Ես չգիտեմ,թե դա ինչ էր,նախ մարդկանց քիչ թիվը,որ չհետևեցին կոչին,ցուցաբերեցին խելամտություն,բարձր որակի իրավագիտակցություն և չգնացին և հաջորդը ՝դրա արձագանքը ինչպես Հայաստանի ներսում,այնպես էլ դրսում:Չկար որևէ միջազգային կազմակերպություն ,որ ասի՝ճիշտ եք արել:Մի կարևոր բան կա,որ ողջունում էինք դատական համակարգի բարեփոխումներին ուղղված ցանկացած նախաձեռնություն գործող Սահմանադրության և օրենքներին համապատասխանության մեջ:

Շարունակությունն՝այստեղ

Հարցազրույցը՝Նաիրա Բաղդասարյանի