Մեղրու թեման շահարկողները անգրագետներ են.Լարիսա Ալավերդյան

Հարցազրույց «Ընդդեմ իրավական կամայականությունների» ՀԿ նախագահ, ՀՀ մարդու իրավունքների նախկին պաշտպան Լարիսա Ալավերդյանի հետ:/Մաս 1-ին/

-Արցախի հետ կապված`Սասնա ծռերը ժամանակ առ ժամանակ աղմկահարույց հայտարարություններով են հանդես գալիս,ինչ-որ քայլեր են անում, դրանցից մեկն այն է,որ Արցախը մարզ է,մյուսը`Սասնա ծռերը մեկ անգամ ավտոշարասյունով գնացին Արցախ,հիմա կրկին պատրաստվում են ավտոարշավի:

-Նախ հիշեցնեմ ՝անգամ 1989-1990 թվականներին ,երբ միացում տեղի ունեցավ,Արցախի հանրապետության և Հայաստանի միասնական Գերագույն խորհուրդ ընտրվեց,այդ ժամանակ էլ չէին ասում,որ Արցախը մարզ է:Ընկալվում էր բոլորովին այլ ձևով և տարիներ շարունակ ամենագրեգետ փորձագետները հստակեցնում են`դեպի միացում ճանապարհը անցնում է անկախությամբ:Կա մարտավարություն,երբ հստակեցնում ենք,որ մեզ համար կարևոր է հստակեցնել ,որ Արցախը անջատվել է Ադրբեջանից և որ Հայաստանին չմեղադրեն այնպես ,ինչպես Ռուսաստանին,որ անեքսայի է ենթարկել Ղրիմը,նա մնում է որպես առանձին ,չճանաչված միավոր:Ստրատֆոր վերլուծաալկան կենտրոնը հստակեցրել է ` չնայած աշխարհում կան հիսունից ավել չճանաչված երկրներ,բայց երեքը նշել է,որ որ իպսո ֆակտո պետություններ են,և առաջինը դրանց մեջ Լեռնային Ղարաբաղի հանրապեոտւթյունն է :Ոչ թե քաղաքական այս կամ այն խմբի քմահաճույքներով պետք է մենք շարժվենք,այլ այն իրավիճակներով և աշխարհաքաղաքական իմաստով ընդունված`աշխարհաքաղաքական իմաստով ընդունվում է,որ կա ԼՂՀ ,բայց ճանաչված չէ:

-Ինչով է ըստ ձեզ պայմանավորված, վերջին օրերին այս ուժի նման հայտարարությունները,ընդ որում,նրանք ,ովքեր հակառակն են պնդում,թիրախավորվում են և լուրջ քննադատության ենթարկվում:

-Երկու բան կա,նախ իրենք ուզում են իրենց դրսևորոել որպես դիմագծով կուսակցություն ,դա առաջինը իրենք չեն ,որ արել ե,երկրոդը` այստեղ կա շատ խորը չհասկանալու խնդիր:Երրորդը չեմ ուզում մտածել,որ կան ուղղորդված և տվյալ դեպքում վերին աստիճանի սխալ քայլեր:

-Դու հիմա կարող եք թիրախավորվել,ինչպես Վիտալի Բալասանյանը,ով տևական ժամանակ քննադատության թիրախում հայտնվեց:

-Ես սովոր եմ և ոչ իմ լսարանը և ոչ դիմադրողականությունը չի տուժում այդ քննադատություններից,ես կարծում եմ,որ երեք միլիոն մարդկանց մեջ փորձագիտական և քաղաքական քննարկումների համար չպետք է ընտրվեն սոցցանսերը:Իմ հստակ համոզմունք է `նրանք են արտահայտվում սոցցանցերում,որոնք չունեն որևէ հիմնավորում ոչ գիտական ,ոչ էլ աշխարհաքաղաքական առումով:

-Դուք պաշտպանո՞ւմ եք Վիտալի Բալասանյանի հայտարարությունը:

-Նա վերջապես մի չճանաչված,բայց հանրապետության ԱԽ քարտուղարն է,և երբ մի այլ կուսակցություն,կապ չունի, թե ինչպես է ինքն իրեն անվանում`համաշխարհային,համահայկական և այլ, նրանց և Վիտալի Բալասանյանի կարգավիճակները շատ տարբեր են և Վիտալի Բալասանյանի կարգավիճակը անհամեմատ բարձր է:Ավտոշաասյուների մասով ասեմ՝անգամ եթե մարզ ես գնում ,մեկ է դու ունենում ես ինչ-որ նախնական պայմանավորվածություն այդ ղեկավարության հետ,իսկ սա մարզ չէ,դրա համար Սասնա ծռերը պետք է անպայման ոչ միայն իրազեկեն,այլ համաձայնեցնեն ցանկացած միջոցառում,որը պետք է անցկացվի Արցախի հանրապետության տարածքում:

-Գիտեք`առաջին անգամ ինչպես տեղի ունեցավ,ինչ ավարտով և մինչև հիմա դա շահարկվում է:

-Ես միշտ դատապարտել եմ բռնությունը և ես հիմա համոզված եմ,որ ոչ թե բռնությամբ է տեղի ունենալու,անգամ եթե դրանք սադրիչ գործողություններ լինեն,այլ Արցախի ղեկավարությունը իր բարձրունքի վրա կլինի և կգնի ձևը,որով ,որ դա կդիտվի հերթական որևէ միջոցառում ,երբ Հայասատնից գնում են Արցախ:

-Նախորդ անգամ փորձ արվել էր,բայց թեմաներ կան,որոնք մինչև այժմ շահարկվում են ,և օրակարգ եկավ Մեղրու հարցը:

-Անգրագիտության նշաններ են:

-Դուք գիտեք,թե այս խոսքերը հիմա նաև ում եք ասո՞ւմ:

-Ես ճիշտ ասած չգիտեմ ով է ասել,ես ասում են,այն ինչ մտածում եմ:Այն ժամանակներից,երբ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը մտցրել է Արցախի հարցը ամբողջովին աղավաղված մի հունի մեջ,երբ արդեն ստորագրված է եղել առաջին նախագահի կողմից տարածքային ամբողջակաանության ճանաչումը և սահմանների անքակտելիությունը Սովետական սահմանների մեջ բոլոր,մենք հայտնվել ենք մի իրավիճակում,երբ մնացածը բոլորը պարտադրված էին պահպանել նյութական ստատուս-քվոն:Ես միշտ քննադատել եմ երկորդին էլ երրորդին էլ,առաջինին հասկացանք: Նրանք չեն կարողացել որևէ բան փոխել իրավունքի առումով:

-Կարող ենք ասել,որ երկերեդ և երրորդ նախագահները առաջինի զոհերն են կամ ժառանգորդները ,իրավահաջորդները և կրողները:

-Նրանք ընդունել են այդ խաղի կանոնները և ընդունել են հնարավոր է այն պատճառով,որ այդ միացումը այդ փուլում վտանգ էր պարունակում: Եթե մենք պատկերացնենք,որ ամեն ինչի համար պատասխանատուն մեկ անձ է,այն էլ առաջին նախագահը,նարնք գտել են,որ ճիշտ է առանձանան և այդ անջատումը լինի և այդ պետության կայացումը թող չճանաչվի:Բայց որ այդ գործընթացը արդեն գնացել է նույն հունի մեջ և չեն կարողացել կամ չեն ցանկացել,կասեմ նաև գինը,ինչու չեն արել իրականում,չեն հանել այդ հունից և ստացվել է,որ տարբեր զրույցներ վարվում էին՝մի անգամ Մեղրի ,մյուս այնգամ մեկ ուրիշ բան:

-Ստացվում է ասելով՝ինչ նկատի ունե՞ք:

-Ես ասեմ ,թե ինչու ինչ-որ ձևով իրենք պարտավորաված մնալ այդ դաշտով:Ընտրությունները 1995 թվականից սկսած լեգիտիմ չէին,կամ հանրությունը լեգիտիմ չէր ճանաչում տարբեր պատճառներով,ընկալումը եղել է այդպես :Արտերկիրը միշտ ձեռքին խաղաքարտ ուներ՝պարտադրել մնալ այդ դաշտի մեջ,վարել այդ երկաարտև բանակցությունները ,որի մեջ կմտնեին զրույցեները,ոչ ոք դա չէր անի, ի սկբանե հայտնի էր: Մեղրու մասին եք ասում,որ շատ ավելի վաղուցվա պատմություն էր, բայց հետագայում ևս մի քանի նման խոսակցություններ եղան:

-Վահան Շիրախանյանը,Վաղարշակ Հարությունյանը դա շահարկեցին:

-Ասացին,որ նման զրույցներ եղել են.խոսելը,բանակցելը այլ բան է,ինչի համար ես քննադատել եմ,բայց ,որ դա չլինելու բան էր,դա փաստ է:

-Հանձնողը ճանապարհներ կառուցու՞մ է դեպի Մեղրի:

-Ես դա եմ ասում,երբ մենք նայում ենք փաստերը՝ճանապարհները,կառուցողական այն աշխատանանքերը, որ տեղի են ունեցել և արդեն երրորդի ժամանակ ճանապարհը…

-Այդ դեպքում ինչու եք ասում՝անտեղյակ են:

-Ես չեմ ուզում թշնամի փնտրել ներսում,հակառակը,ես գնում եմ, երբ կան այդպիսի հակառակ կարծիքներ,փոխարենը մենք խորացնենք դա,կոչ ենում բոլոր տարբեր կարծիքներ ունեցողներին,նստել և փորձագիտական,քաղաքական…

-Փաստը կա,որ Մեղրու հարցը մնացել է և Մեղին մերն է:

-Դրանք շահարկումներ են ,ամեն անգամ ոչ թե դավաճանական ,այլ զուտ նեղ քաղաքական կամ նեղ շահերը պաշտպանելու կամ առաջ քաշելու են:

-Նիկոլ Փաշինայնն ինքն էլ ասաց՝ դուք ում մասին եք խոսում,նա ՝ով Մեղրին հանձելու մտադրություն ուներ…այստեղ չենք կարող ասել՝մարդիկ են,ովքեր անտեղյակ են:

-Այստեղ է,որ ես կասեմ ՝թեմայի մեջ ամենաքիչը մտած մարդկանցից մեկը հենց մեր այսօրվա վարչապետն է,ես դա ոչ ինչպես մեղադրանք եմ ասում,այլ որպես փաստագրու: Այդ պրոբլեմը բավականին խորն է,դժվար է ընկալվում: Երևի ինքն էլ է դա օգտագործում քաղաքական դրվագներով կամ քաղաքական նպատակներից ելնելով,որ դատապարտի անցածներին:Անցյալների վարած քաղաքականությունը,որից այդքան դժգոհեց ժողովրդի մեծ մասը ,արդեն շատ է,չեմ կարծում ,որ կարելի է մեղադրել իրական մտադրության և պատրաստակամության համար,որ թե երկրոդը,թե երրորդը պետք է հողեր հանձնեին:

-Ներկա իշխանությունները ժամանակ առ ժամանակ հայտարարություններով են հանդես գալիս ուղղված Արցախին,որտեղ նկատելի է սրտնեղվածություն: Որտեղի՞ց է գալիս հիմքը:

-Դա քաղաքական մշակույթի իսպառ բացակայությունն է: Քաղաքական մշակույթն ասում է,որ երկրի ներսում կամ տարբեր պետությունների ,կամ այս վիճակում ,որ մենք ենք գտնվում՝մեկ ազգ ,երկու պետություն,տարբեր խնդիրներ են ծագում: Այստեղ կարող է լինել և անձնական սրտնեղվածություն:Այդ դեպքում քաղաքական հասուն երկիրը սկսում է անմիջապես օգտագործել այլ խողովակներ:Ինչպես ,որ մենք վերջերս տեսանք,հիմա էլ շարունակվում են հանդիպումները ամենատարբեր մակադրակների վրա:

-Ի՞նչ վտանգներ ունի այդ խնդիրն իր մեջ:

-Այդ վտանգը հենց հասարակության մեջ է ,եթե պետական այրերը ավելի շատ են իրազեկված և կարող են գտնել այդ լուծումները ,բայց արդեն այդ խոսքը գցել են հանրության մեջ …

-Խոսքը ով է գցե՞լ:

-Պետական գործիչները , հետագայում ավելի մեծ հնարավորություն ունեն համագործակցելու ,բանակցելու և գտնելու այդ ընդհանուր դաշտը որտեղ աշխատեն ,բայց սերմերը ,որոնք գցված են,շատ տարբեր վտանգներ ունեն:

Շարունակությունն՝այստեղ

Հարցազրույցը ՝Նաիրա Բաղդասարյանի