Իսրայելական հարված օդից՝ Ալիևին

Իսրայելի դատախազությունը հանդես է եկել պաշտոնական հայտարարությամբ, որի համաձայն` մարտական անօդաչու թռչող սարքեր արտադրող Aeronautics Defence Systems ընկերության մեկ տասնյակ աշխատակիցների պաշտոնական մեղադրանք է առաջադրվելու և մոտ ապագայում նրանց գործն ուղարկվելու է դատարան: The Times of Israel պարբերականի տեղեկություններով՝ ընկերության ներկայացուցիչների դեմ հարուցված մեղադրանքի պատճառը 2017-ի ամռանը հայ-ադրբեջանական շփման գծում տեղի ունեցած միջադեպն է, որի ընթացքում Ադրբեջանին Orbiter 1K տեսակի անօդաչու սարքեր վաճառող Aeronautics Defence Systems ընկերության ներկայացուցիչները որոշել էին իրենց արտադրանքի կարողությունները պատվիրատուներին ցուցադրել մարտական պայմաններում` հարված հասցնելով հայկական դիրքերից մեկի ուղղությամբ: Հիշեցնենք, այս գործը մեծ աղմուկ էր բարձրացրել: Դեռ մեկ տարի առաջ իսրայելական մամուլը տեղեկացրել էր, որ Aeronautics Defence Systems-ի՝ Ադրբեջան մեկնած երկու շարքային աշխատակիցները հրաժարվել էին դիմել այդ քայլին, ինչից հետո անօդաչու թռչող սարքի կառավարումը ստանձնել էին ընկերության` Բաքու մեկնած բարձրաստիճան աշխատակիցները: Փորձի պակասի պատճառով, սակայն, նրանց կողմից կառավարված հարվածը սպասվածից ավելի թույլ էր ստացվել` երկու հայ զինծառայողների թեթև վիրավորման պատճառ դառնալով: «Վերջին մեկ տարում այս միջադեպը հետաքննում էին իսրայելական միանգամից մի քանի գերատեսչություններ` ոստիկանության միջազգային հանցագործությունների հետաքննության բաժինը, Գլխավոր դատախազությունը և Պաշտպանության նախարարության քննչական ծառայությունը»,- գրում է The Times of Israel-ը, տեղեկացնելով նաև, որ այս միացյալ հետաքննության արդյունքում գործում որպես մեղադրյալ է ներգրավվելու Aeronautics Defence Systems ընկերության գրեթե ողջ ղեկավարությունը: Դատախազությունը պատրաստվում է մեղադրանք առաջադրել ընկերության գործադիր տնօրեն Ամոս Մատանին, նրա տեղակալ Մեիր Ռիզմովիչին, ընկերության զարգացման և մարկետինգի գծով տնօրեններ Հաիմ Հիվաշարին և Դավիդ Գոլդինին: Aeronautics ընկերությունը և դրա 10 աշխատակիցներն արդեն իսկ տեղեկացվել են, որ նրանց մեղադրանք է առաջադրվելու»,- հայտարարում է իսրայելական դատախազությունը: Գերատեսչության տարածած հաղորդագրության համաձայն՝ ընկերության աշխատակիցներին կասկածում են խարդախության, ինչպես նաև իսրայելական զենքի արտահանումը կանոնակարգող՝ «Պաշտպանական նշանակության արտադրանքի արտահանման վերահսկողության մասին» օրենքի մի շարք դրույթներ խախտելու մեջ: Ուշագրավ է, սակայն, որ Իսրայելի դատախազությունը երեկվա իր հայտարարության մեջ գերադասել է հանդես գալ ընդհանուր ձևակերպումներով` խուսափելով հիշատակել Լեռնային Ղարաբաղը կամ Ադրբեջանը: Aeronautics Defence Systems ընկերությունը հանդես եկավ պատասխան հայտարարությամբ, կրկին պնդելով, թե հարուցված քրեական գործն ու ներկայացվող մեղադրանքները պետք է չեղարկվեն: «Մենք համոզված ենք, որ երբ մեր մոտեցումները ներկայացնենք [դատական] լսումների ընթացքում, գլխավոր դատախազությունը, ստացված տեղեկատվության հիման վրա, գործը դադարեցնելու որոշում կկայացնի: Բանն այն է, որ մեր ընկերությանը մեղադրանքներ ներկայացնելու որևէ պատճառ գոյություն չունի»,- նշված է Aeronautics Defence Systems-ի հայտարարության մեջ: Դեռ մեկ տարի առաջ ընկերության ներկայացուցիչները հայտարարում էին, որ սպառազինության արտադրությամբ զբաղվող այս ընկերությունն «իր արտադրանքը երբեք կենդանի թիրախների վրա չի ցուցադրում»: Անցած տարվա նոյեմբերին Aeronautics Defense Systems-ի ներկայացուցիչները նշում էին, թե պատրաստ են համակողմանիորեն գործակցել նախաքննական մարմինների հետ` «անելով հնարավորը, որպեսզի հետաքննությունն արագորեն ավարտին մոտենա»: Նման շտապողականության պատճառները պատահական չեն: Հետաքննության ընթացքում Aeronautics Defence Systems-ը բավական լուրջ ֆինանսական կորուստներ է կրել: 2017-ի օգոստոսի սկզբին Իսրայելի պաշտպանության նախարարությունը հետ էր կանչել Aeronautics Defense Systems-ին տրամադրած արտահանման արտոնագիրը, որով ընկերությունը հնարավորություն էր ստանում միջազգային շուկայում վաճառքի հանել Orbiter 1K տեսակի անօդաչու սարքերը: «Խոսքը, մասնավորաբար, 20 միլիոն դոլար ընդհանուր արժողությամբ մի գործարքի սառեցման մասին էր»,- գրում է The Times of Israel-ը, հավելելով՝ թեև ընկերությունը չի հրապարակում պատվիրատուի անունը, սակայն ներքին տեղեկատվության համաձայն, խոսքը կրկին Ադրբեջանի մասին էր: Այսպես, Իսրայելը մեղադրանք է առաջադրել անօդաչու թռչող սարքեր արտադրող իսրայելական ընկերությանն՝ իր հաճախորդ Ադրբեջանի խնդրանքով Լեռնային Ղարաբաղում հայ զինվորներին ռմբակոծելու համար: Պարզ է, որ Իսրայելի արդարադատության նախարարության կողմից ներկայացված մեղադրանքի տեքստում չի նշված ո՛չ Ադրբեջանի, ո՛չ էլ Լեռնային Ղարաբաղի անունը, այդուհանդերձ տեղական մամուլն ընդգծում է, որ Պաշտպանության նախարարության ներկայացրած բողոքից պարզ է դառնում, որ խոսքն առնչվում է ադրբեջանցի պաշտոնյաներին ու հայազգի զինվորներին: Հիմա Արդարադատության նախարարությունից նշում են, որ նախատեսում են մեղադրանք առաջադրել Aeronautics Պաշտպանական համակարգի գործադիր տնօրենի, փոխնախագահի և այլ աշխատակիցների նկատմամբ: Իսրայելական The Times ու Maariv լրատվական գործակալությունները գրում են, որ 2017-ին Aeronautics-ի պաշտոնյաները 20 մլն դոլարի գործարք ունեին Բաքվի հետ, երբ ադրբեջանցի պաշտոնյաները խնդրեցին, որ Orbiter 1K դրոնը ցուցադրեն ՝ կիրառելով այն հայ զինվորների վրա: Լրատվամիջոցների ներկայացմամբ՝ երկու աշխատակից հրաժարվել է դա անել, այդուհանդերձ, ի վերջո, երկու բարձրաստիճան պաշտոնյա համաձայնել է իրականացնել հարձակումը: Ըստ նրանց, դրոնն ուղղակիորեն չի հարվածել թիրախներին, սակայն հարձակման ժամանակ երկու զինվոր է վիրավորվել: Իսրայելական The Times-ը, մեջբերելով Հայաստանի զինված ուժերի գնդապետ Արմեն Գյոզալյանին, գրում է, որ միջադեպի ժամանակ երկու զինվոր թեթև վնասվածք է ստացել: Ադրբեջանա-իսրայելական համագործակցությունը խափանել հնարավոր չէ, նրանք բավական խորը համագործակցություն ունեն տարբեր ոլորտներում: Բայց Հայաստան-Իսրայել հարաբերություններում որոշակի շարժը ևս կարող է նպաստել, որ այդ հարաբերություններում որոշակի հարգանք ձեռք բերվի: Մետաքսյա Շալունց